A.I. sẽ làm gì giáo dục?
Một trong các cách dự báo tốt là nhìn lại lịch sử, như bài tóm tắt dưới đây năm 2014 của Nicholas Carr (tác giả nhiều sách về công nghệ và đa số đã được xban tiếng Việt). Bài viết của ổng về A.I. trong giáo dục (Huyền thoại về Học Tự động) xem ở đây.
Lịch sử của các hype và si tưởng (wishfull thinking) trong hơn một thế kỷ qua đã bao quanh các loại công nghệ tự động hóa giáo dục bằng cách thay thế giáo viên và lớp học bằng máy móc và phương tiện truyền thông. AI có phải là một mục mới trong danh sách này?
Thư tín: Khoảng năm 1885, giáo sư William Rainey Harper của Đại học Yale, một người tiên phong trong việc giảng dạy qua thư tín, đã nói: “Sinh viên nào đã chuẩn bị một số bài học nhất định ở trường học qua thư tín (correspondence school) sẽ hiểu biết nhiều hơn về chủ đề được đề cập trong các bài học đó, và hiểu biết tốt hơn, so với sinh viên học cùng một nội dung đó trên lớp.” Ông dự đoán rằng, chẳng bao lâu nữa, “lượng học tập được thực hiện qua thư tín sẽ lớn hơn lượng học tập được thực hiện trong các lớp học của các học viện và trường đại học của chúng ta.”
Máy hát đĩa: Trong một bài báo năm 1878 về “các ứng dụng thực tiễn của máy hát đĩa”, tờ New York Times dự đoán rằng máy hát đĩa sẽ được sử dụng “trong lớp học để dạy trẻ em đọc đúng cách mà không cần sự hướng dẫn trực tiếp của giáo viên; dạy chúng đánh vần chính xác, và truyền đạt bất kỳ bài học nào cần tiếp thu bằng cách học tập và ghi nhớ. Tóm lại, trường học gần như có thể được vận hành bằng máy móc.”
Phim: “Có thể dạy mọi lĩnh vực kiến thức của con người bằng phim ảnh,” Thomas Edison tuyên bố vào năm 1913. “Hệ thống trường học của chúng ta sẽ hoàn toàn thay đổi trong 10 năm.”
Đài phát thanh: Năm 1927, Đại học Iowa tuyên bố rằng “không phải là một giấc mơ hão huyền khi hình dung trường học của ngày mai sẽ là một thể chế hoàn toàn khác so với ngày nay, nhờ việc sử dụng đài phát thanh trong giảng dạy.”
TV: “Trong những năm 1950 và 1960,” các học giả giáo dục Marvin Van Kekerix và James Andrews báo cáo, “khắp nơi người ta ca ngợi TV như là công nghệ sẽ cách mạng hóa giáo dục.” Năm 1963, một quan chức của Hiệp hội Quốc gia Đại học Mở rộng đã viết rằng TV cung cấp một “cánh cửa mở” để chuyển giao “việc học tập mạnh mẽ và thiết yếu” từ các trường đại học về nhà.
Máy tính: “Sẽ không còn trường học trong tương lai,” Seymour Papert của MIT đã viết vào năm 1984. “Tôi nghĩ máy tính sẽ phá hủy trường học. Nghĩa là, loại trường học được định nghĩa như là nơi có các lớp học, giáo viên tổ chức các kỳ thi, mọi người được chia thành các nhóm theo độ tuổi, tuân theo một chương trình giảng dạy — tất cả những điều đó.”
World Wide Web: Sự xuất hiện của mạng internet đã mang đến trào lưu học trực tuyến vào cuối những năm 1990, khi các trường đại học và tập đoàn đổ xô đầu tư vào các khóa học trực tuyến. Năm 1999, Giám đốc điều hành của Cisco, John Chambers, đã nói với Thomas Friedman của tờ Times rằng, “Ứng dụng đột phá tiếp theo của Internet sẽ là giáo dục. Giáo dục qua Internet sẽ phát triển mạnh mẽ đến mức việc sử dụng email sẽ trở nên nhỏ bé như sai số làm tròn.”
MOOCs: Tờ New York Times tuyên bố năm 2012 là “năm của MOOC”. “Chào mừng đến với cuộc cách mạng giáo dục đại học”, Friedman, người luôn lạc quan, viết trong một bài báo ca ngợi các khóa học trực tuyến mở quy mô lớn. “Trong năm năm nữa, đây sẽ là một ngành công nghiệp khổng lồ.” Tờ Economist tuyên bố MOOC “đang chuyển đổi giáo dục đại học”, “đe dọa sự diệt vong của những trường tụt hậu và tầm thường”. Giới học thuật cũng bị mê hoặc không kém. “Một cơn sóng thần đang đến”, hiệu trưởng Đại học Stanford, John Hennessy, nói. Hiệu trưởng MIT, Rafael Reif, nhận định: “Tôi tin chắc rằng học tập kỹ thuật số là sự đổi mới quan trọng nhất trong giáo dục kể từ khi máy in ra đời”. Clayton Christensen của Harvard dự đoán “sự phá sản hàng loạt” của nhiều trường đại học truyền thống.
Tất cả các phương tiện và thiết bị này đều đóng vai trò hữu ích trong giáo dục và đào tạo—điều đáng được ca ngợi—nhưng không cái nào trong số chúng mang tính cách mạng hay chuyển đổi. Có lẽ có một bài học sâu sắc hơn ở đây, một bài học về việc dễ dàng bỏ qua những đức hạnh vô hình không chỉ của lớp học và giáo viên mà còn của sự hiện diện, của việc đưa sinh viên lại gần nhau tại một nơi vào cùng một thời điểm.