Các nhà tâm lý học nghiên cứu tâm trí và hành vi con người như thế nào? Tâm lý học là một lĩnh vực rất lớn, và khó mà diễn tả được độ rộng và sâu của nó. Vì vậy, nhiều phân ngành (branch) chuyên biệt đã được hình thành, nhằm giải quyết các chủ đề cụ thể trong lĩnh vực nghiên cứu về tâm trí, não bộ và hành vi.
Continue readingGiáo sư Geert Hofstede đã thực hiện một trong những nghiên cứu toàn diện nhất về việc các giá trị ở nơi làm việc (value in the workplace) bị ảnh hưởng bởi văn hóa (văn hóa dân tộc) như thế nào. Ông định nghĩa văn hóa là:
“việc tâm trí mọi người được lập trình một cách tập thể, và do đó phân biệt các thành viên của một nhóm hoặc một thể loại người này với những nhóm hay thể loại người khác”. (the collective programming of the mind distinguishing the members of one group or category of people from others)
Sáu chiều kích của văn hóa dân tộc (national culture, còn có thể dịch là văn hóa quốc gia) dựa trên nghiên cứu sâu rộng được thực hiện bởi GS Geert Hofstede, Gert Jan Hofstede, Michael Minkov và nhóm nghiên cứu của họ. Ứng dụng của nghiên cứu này được sử dụng trên toàn thế giới, trong cả môi trường học thuật lẫn môi trường quản lý chuyên nghiệp.
Hofstede đưa ra lý thuyết các chiều kích (dimension, cũng có thể dịch là khía cạnh) của văn hóa dân tộc. Theo đó, văn hóa một quốc gia có thể được đo bởi một bộ 6 chỉ số, mỗi chỉ số từ 1 đến 100. Các chỉ số của văn hóa một quốc gia và bình luận kèm theo, ví dụ cho Việt Nam, có thể tra cứu tại đây.
Dưới đây là bản dịch kết quả cho Việt Nam, trong hình có so sánh với Nhật bản và Mỹ. Các diễn giải kết quả cho Việt Nam có vẻ giống. Văn hóa quốc gia ảnh hưởng nhiều đến văn hóa các doanh nghiệp của quốc gia đó.
Continue readingCó nhiều cách tư duy khác nhau về hành vi của con người. Các nhà tâm lý học sử dụng nhiều góc độ tiếp cận khác nhau khi nghiên cứu cách mọi người suy nghĩ, cảm nhận và hành xử.
Một số nhà nghiên cứu tập trung vào một trường phái tư tưởng tư duy cụ thể, chẳng hạn như từ góc độ sinh học, trong khi những nhà nghiên cứu khác có cách tiếp cận đa chiều (eclectic – chiết trung) hơn, kết hợp nhiều quan điểm khác nhau. Không có một góc độ nào là “tốt hơn”, đơn giản là mỗi góc độ nghiên cứu nhấn mạnh vào những khía cạnh khác nhau của hành vi của con người.
Continue readingBạn có thể từng nghe đến hai khái niệm: Popular Psychology (TLH thường thức, bình dân hoặc đại chúng) và Pop Psychology (TLH pop, TLH ‘vỉa hè’). Thường thì hai khái niệm này tương đương nhau, nhưng trong một số trường hợp, có sự phân biệt TLH thường thức và TLH pop như sau:
Continue readingVì tất cả những ý tưởng hay đều đã có chủ.
Continue readingTâm lý học là nghiên cứu khoa học về tâm trí (mind) và hành vi (behavior). Vậy tâm lý học cụ thể làm gì, phục vụ mục đích (purpose) gì và có những mục tiêu (goal) gì?
Hãy cùng xem các mục tiêu chính của tâm lý học, những gì các nhà tâm lý học cố gắng đạt được, và cách tâm lý học được sử dụng để giải quyết các vấn đề trong thế giới thực.
Continue readingLời người dịch. Thời điểm này, ở Nga đang dấy lên phong trào phản đối việc chính quyền bắt giữ và xử tù bất công những người bất đồng chính kiến, xuất phát từ việc nhà hoạt động đối lập Alexey Navalny bị đầu độc (nghi là bởi chính quyền) và bị bắt khi quay trở về Nga. Mặc dù phe đối lập không kêu gọi đối tượng học sinh, nhưng rất nhiều học sinh bày tỏ quan điểm đồng tình với phe đối lập và muốn tham gia các hoạt động phản đối. Chính quyền buộc tội phe đối lập kích động trẻ nhỏ, và triển khai một loạt biện pháp răn đe ở các trường học. Cũng cần nói thêm, mặc dù chính quyền buộc tội phe đối lập lôi kéo trẻ em tham gia chính trị, nhưng có hàng loạt bằng chứng cho thấy chính đảng cầm quyền của Putin (đảng Nước Nga Thống nhất) tích cực đến các trường học để tuyên truyền, lôi kéo cho mình.
Bài viết này (tiếng Nga) của giáo viên lịch sử Tamara Eidelman đăng 24/2/2021 bày tỏ quan điểm về việc các thầy cô giáo nên làm gì trong tình huống phức tạp và tranh cãi này. Xét thấy các quan điểm này rất hay và có thể áp dụng trong việc giảng dạy các môn xã hội nói chung (lịch sử, giáo dục công dân, xã hội học, v.v.), nên tôi dịch nguyên văn để bạn đọc tham khảo.
Continue readingKhi nghĩ về trí thông minh, bạn có thể nghĩ đến việc có nhiều kiến thức về các lĩnh vực khác nhau. Nhưng bạn cũng có thể nghĩ về khả năng tư duy nhanh và suy luận. Những yếu tố như vậy đại diện cho cái mà các nhà tâm lý học gọi là trí thông minh thể lỏng (linh hoạt) và trí thông minh kết tinh.
Continue reading
Giả thuyết chính vẫn là SARS-CoV-2 bắt nguồn từ dơi ở Trung Quốc. Nhiều coronavirus có trong dơi, và một vài trong số đó đã gây ra dịch bệnh, chẳng hạn năm 2002. Tuy nhiên, coronavirus mới phải truyền qua một loài động vật khác trước khi có khả năng lây nhiễm sang người – và việc tìm kiếm vật chủ trung gian này vẫn chưa thành công. Các xét nghiệm lấy từ động vật được bán ở “chợ tươi” Vũ Hán, nơi được cho là điểm khởi đầu của sự lây truyền vi rút sang người vào đầu năm 2020, đã không xác định được nó. Đồng thời, nhiều nhà khoa học vẫn tin rằng virus có nguồn gốc nhân tạo và “tình cờ trốn thoát” khỏi một phòng thí nghiệm nổi tiếng ở cùng thành phố – và chính quyền Trung Quốc đã hiểu ra mọi thứ sớm hơn nhiều so với khi họ thông báo cho phần còn lại của thế giới .
Continue readingĐa số dân tình trôi trong cuộc đời như một thứ quen thuộc trôi nổi trên sông.
Theo dòng nước, tiện đâu sống đấy.
Đó là bọn khờ dại.
Những người đặc biệt tài giỏi thì đương đầu với dòng chảy.
Họ bơi ngược dòng: ngược với cha mẹ, luật pháp, chính quyền.
Đó là những thằng ngu.
