Ghi chú về một số từ quan trọng trong cuốn Grit: the Power of Passion and Perseverance của Algela Duckworth, tựa của bản dịch tiếng Việt là “Vững tâm bền chí ắt thành công. Grit. Sức mạnh của đam mê và kiên trì”.

Grit nên dịch là gì?

Bản tiếng Việt dịch grit là Bền bỉ. Đồng thời dịch perseverance là Kiên trì. Hai từ này tạo cảm giác giống nhau khi đọc. Ngoài ra còn có thêm Vững tâm và Bền chí, khiến cho mọi thứ cứ na ná nhau hết cả.

Một phiên bản dịch grit sang tiếng TQ là Đởm lượng (hoặc Đảm lượng, 胆量). Đởm là mật, Đởm lượng là kiểu Lớn mật. Từ Đởm lượng được dùng nhiều trong truyện kiếm hiệp. Theo lời kể của Việt Phương, tướng Nguyễn Sơn từng phát biểu trong một cuộc họp giai đoạn Toàn quốc kháng chiến: “Cuộc chiến sắp tới sẽ lâu dài tàn bạo vô cùng. Phần thắng chỉ giành cho ai đủ ý chí, đởm lượng.“

Như vậy, grit có thể được dịch là Đởm lượng.

Perseverance nên dịch là gì?

Trong sách, tác giả đề xuất công thức Grit = Passion & Perseverance. Passion dịch là đam mê, còn perseverance nên dịch là gì?

Tiếng Anh có hai từ có nghĩa rất gần nhau: persistence và perseverance. Nếu dịch ra tiếng TQ, ta có thể có phương án Kiên trì 坚持 và Nghị lực 毅力.

Hai từ tiếng Anh này khác gì nhau? Có một giải thích dễ hiểu và phù hợp với nội dung cuốn sách: persistence là khi bạn theo đuổi làm một việc gì đó mà bạn biết trước là kết quả sẽ như thế nào, còn perseverance là bạn theo đuổi làm một việc mà bạn KHÔNG biết là kết quả sẽ thế nào. Như vậy, perseverance thường là một quá trình kéo dài hơn rất nhiều, và – khác với persistence – có thể khiến bạn bỏ cuộc vì thấy tương lai mờ mịt. Như vậy, nếu nói về theo đuổi đam mê, theo đuổi sự nghiệp, thì perseverance sẽ là từ phù hợp hơn, vì không rõ kết quả trông sẽ thế nào.

Vậy thì nên dịch perseverance là Nghị lực, còn Kiên trì thì dành cho persistence. Ta có:

Grit = Passion & Perseverance
Đởm lượng = Đam mê & Nghị lực