Ngày 5/6/2026, nhà văn Nga Boris Akunin đăng một post trên FB cá nhân và hỏi ý kiến mọi người về những cách thao túng trẻ con khôn khéo, buồn cười và hiệu quả. Có hơn 1300 comment, cơ bản có thể chia làm 2 phe: một phe đồng tình với việc thao túng ở mức độ nào đó, phe kia thì cương quyết phản đối.

Tôi có lọc ra một số chia sẻ thú vị (bài 10 theo tôi là đỉnh cao), các bố mẹ có thể tham khảo và bình luận thêm.

Post của Akunin:

Nhiều năm trước, khi ở ngoài phố, tôi vô tình học được một bài học về cách nuôi dạy con tuyệt vời.

Một người phụ nữ bước ra khỏi tòa nhà, cùng một cậu bé khoảng bốn tuổi. Trời mùa đông, băng đóng trên đường. Một người mẹ bình thường sẽ nói gì? “Nắm tay mẹ! Không thì con sẽ trượt ngã!”

Người phụ nữ kia nói, “Nắm lấy tay mẹ, không thì mẹ sẽ ngã.” Cậu bé bám chặt lấy mẹ. Và tôi nghĩ: người phụ nữ này sẽ nuôi dạy đứa trẻ thành một người đàn ông thực thụ.

Câu hỏi dành cho các bậc phụ huynh.

Tôi quan tâm đến cách thao túng đúng đắn với những đứa trẻ ngây thơ. Đặc biệt là nếu đó là điều gì đó khôn khéo, buồn cười, nhưng lại hiệu quả. (Ví dụ, mẹ tôi, một giáo viên, đã khéo léo đánh lừa tôi bằng cách đặt những cuốn sách lên kệ “người lớn” bị cấm, mà tôi sẽ không đọc nếu không bị cấm, và đó là những sách tôi nên đọc.)

Các comment:

1

Mẹo vặt cá nhân của tôi: khi con khóc vì phải đi mẫu giáo, tôi treo một cuốn lịch có cửa sổ trượt trên tường và giải thích: số màu đen nghĩa là đi học, số màu đỏ nghĩa là không đi. Mỗi sáng, thằng bé đều đến, tự tay (điều này rất quan trọng) kéo cửa sổ và thông báo: đi học. Ngay từ ngày đầu tiên, nó đã ngừng khóc. Một chút quyền năng kiểm soát cuộc sống của mình (kéo cửa sổ và đưa ra kết luận) bằng cách nào đó đã ngay lập tức giúp nó chấp nhận thực tế. Cứ như thể chính nó đang quyết định có đi hay không.

2

Khoảng 14 tuổi, con gái tôi muốn xăm. Điều đó là không thể nếu không có sự cho phép của bố mẹ. Con bé rõ ràng đã chuẩn bị tinh thần cho cuộc trò chuyện và một cuộc thảo luận dài dòng, khó chịu. Nhưng tôi nói với nó: con đang kiếm được tiền đúng không (nó giao báo mỗi tuần một lần). Nếu con tự trả tiền, mẹ sẽ cho phép. Nó rất mừng. Một tháng trôi qua, rồi một tháng nữa, rồi một năm, rồi hai năm – vẫn không có hình xăm nào xuất hiện.

Nhiều năm sau, nó nói với tôi: “Mẹ ơi, mẹ là người mẹ duy nhất trong số tất cả các bậc phụ huynh của bạn con không cấm đoán hay giải thích nó nguy hiểm như thế nào, v.v. Và con chợt nhận ra mình không muốn phí tiền vào việc này. Thành thật mà nói, tôi đã quên cuộc trò chuyện đó từ lâu. Nhưng con bé thì vẫn nhớ.

3

Ồ, tôi cũng có câu chuyện nuôi dạy con giống vậy. Tôi luôn bị cuốn theo gì đó và phân tâm, ví dụ không để ý đường phố, vật nóng hoặc nhọn, v.v. Tôi đã bị nhiều tai nạn nho nhỏ và vẫn tiếp tục bị. Khi con trai chúng tôi chào đời, chồng tôi bắt đầu dạy con thói quen “bảo vệ mẹ” từ khi còn rất nhỏ. Từ năm hai tuổi, ngay khi biết nói, con trai tôi đã nắm tay tôi và “dắt” tôi qua đường. Câu nói yêu thích của con là: “Xan bơn, ẩn dận, ừ ừ.”

Tôi cũng thích những mẹo đơn giản như: Con ăn bây giờ hay 15 phút nữa? Con làm hết bài tập về nhà cùng một lúc hay chỉ làm những bài cho ngày mai?

Và rồi có những cột mốc trong đời, những “khoảnh khắc đáng nhớ” mà tôi cố gắng không bỏ lỡ và con trai tôi vẫn nhớ mãi: trang trí cây thông Noel rồi ngủ trên sàn phòng khách bên cạnh nó, một đống chăn và chúng tôi, cùng với sách. Những cuộc đi dạo lúc nửa đêm trong tuyết rơi. À, điều đầu tiên thì sao mà tôi có thể bỏ qua được chứ? Những buổi tụ tập mặc đồ ngủ ở nhà nghỉ mùa hè lúc bình minh, trên ban công hay trong vườn (vì đã thức nên cần trò chuyện, thì thầm, rồi ngủ bù). Một kỳ nghỉ hè xem phim thâu đêm suốt sáng – một kỳ nghỉ theo chủ đề Harry Potter chẳng hạn – khi bạn có thể nằm dài trên ghế sofa, nhâm nhi ca cao và bánh quy, rồi xem đến tận sáng sớm. Cùng nhau trượt xuống cầu trượt cao nhất ở công viên nước. Tự nhiên đi xem hòa nhạc opera, đua xe go-kart, hay chơi bowling. Tất cả đều rất đơn giản, nhưng lại vô cùng quan trọng.

4

Khi con gái chúng tôi năm tuổi, vợ chồng tôi thỉnh thoảng nói tiếng Anh. Khi con bé hỏi chuyện gì đang xảy ra, chúng tôi sẽ nói với con bé rằng chúng tôi đang nói tiếng Anh, để con bé không hiểu bí mật của chúng tôi. Con bé muốn học tiếng Anh. Nhưng chúng tôi bảo con bé rằng nó nhàm chán và con cần làm bài tập về nhà, và con vẫn còn nhỏ. Chúng tôi ngâm con bé như vậy trong sáu tháng. Đến khi con bé liên tục đòi, chúng tôi đã đưa con đến một trường dạy ngôn ngữ. Hai năm sau, chúng tôi lặp lại thủ thuật đó với tiếng Pháp. Con gái tôi 17 tuổi và nói được tiếng Anh, tiếng Pháp, tiếng Tây Ban Nha và một chút tiếng Trung.

5

Khi còn nhỏ, tôi thường xuyên bị ốm và dị ứng nặng với đường và trứng. Và tất cả những đứa trẻ xung quanh tôi đều ăn kem… Mẹ cũng thường mua kem cho tôi – kem trắng, trong bao bì bóng loáng. Và tôi rất hạnh phúc. Nhiều năm sau đó, tôi vẫn thích thanh pho mát Druzhba, và giờ vẫn nhớ về nó với sự dịu dàng.

6

Tôi sẽ kể bạn nghe về phương pháp nuôi dạy con và dạy chồng của mẹ tôi! Chuyện xảy ra ở Tbilisi.

Suốt cả ngày, bất kể chị tôi và tôi xin gì, ngay cả những thứ cơ bản nhất, mẹ đều trả lời, “Khi nào bố về, bố sẽ (cho, làm, mua, lấy, v.v) cho các con.” Chúng tôi chờ bố về mỗi ngày, như thể bố là Đấng Cứu Thế vậy! Chúng tôi ngồi nhìn ra cửa sổ, chạy ra cửa và bám lấy tay chân bố! Chúng tôi ôm bố cả buổi tối! Mẹ dỗ dành: “Cứ để bố ăn và nghỉ ngơi, rồi bố sẽ làm mọi thứ cho các con thôi!” Bố đã rất vui và hạnh phúc với tình cảm của các con dành cho mình! Và quan trọng hơn, bất kể ai mời bố đi đâu, bố đều từ chối và vội vã về nhà, nhớ đến sự sốt ruột của các con khi chờ đợi bố!

Mẹ là một người phụ nữ khôn ngoan! Giờ đây, ở tuổi 72, tôi nghĩ, có lẽ chính nhờ mẹo đàn bà nhỏ này mà gia đình chúng tôi luôn hạnh phúc và bình yên trong bao nhiêu năm?!

7

Mẹ hỏi tôi: “Ruslanchik, con có muốn ăn táo không?”

Tôi: “Có ạ.”

Mẹ: “Vậy thì rửa cho mẹ một quả nữa nhé.”

8

Một ngày nọ con gái tôi, khoảng 9 tuổi, mệt mỏi và tức giận vì phải làm bài tập về nhà. “Con không muốn làm!! Con sẽ không làm!!” con bé hét, đá vào ghế sofa. Tôi biết con bé tức giận vì mệt.

Tôi nói, “Con mệt rồi, thôi đừng làm.”

Con bé nói, “Ngày mai con sẽ bị điểm 2!”

Tôi nói, “Thì sao? Ai cũng có lúc bị điểm 2. Con chưa bao giờ bị điểm 2, con nên thử xem sao.” (Và tôi nói điều này không hề chế giễu, không hề mỉa mai, thậm chí còn rất hào hứng. Rằng tôi sẵn lòng chấp nhận điểm 2 của con bé.)

Con bé bình tĩnh lại, suy nghĩ một chút.

Nó hỏi, “Chúng ta không nói về điểm 2 được không? Con không muốn bị 2 điểm.”

Tôi lại cố gắng thuyết phục con bé rằng điểm 2 gần như là một phần bắt buộc của “chương trình học”.

Con gái tôi (đã hoàn toàn bình tĩnh) nói, “Không. Con không muốn bị điểm 2.”

Rồi con bé đi làm bài tập về nhà.

Thành thật mà nói, tôi hoàn toàn chân thành. Điểm số của các con ở trường chưa bao giờ là mục tiêu của tôi.

9

Tôi nhớ lần đầu tiên chơi domino với con trai út. Thằng bé thua. Nó tức giận và bật khóc. Tôi bình tĩnh nói với nó: “Lạ thật, mẹ rất vui khi con thắng. Còn con thì không vui cho mẹ.” Nó suy nghĩ và từ đó về sau, nó chấp nhận thất bại một cách bình thản và với nụ cười.

10

Đây không phải là thao túng, mà là kinh nghiệm của tôi với tư cách là một người mẹ. Con gái tôi (9 tuổi) lần đầu tiên đi trại hè, một đứa trẻ ngoan ở nhà. Chúng tôi đến nơi, và người hướng dẫn trại hè nói với tôi rằng có một cô bé xấu tính và bạn bè của cô ta, đến từ một trường nội trú, đang bắt nạt con gái tôi – đặt giày thể thao lên giường của con bé và những việc tương tự. Vì vậy, tôi đưa con gái về nhà một ngày, dạy nó cách bói bài và dặn con bé không được bói bài quá 3 lần một ngày, rằng khi đó sẽ không còn thiêng. Nhưng thực tế, đó là để con bé không lặp lại và bị lộ. Phải nói rằng, trình xem bói của tôi chỉ ở cấp độ trại hè, để cho vui. Chúng tôi dạy nó vài câu: một chuyến đi đang chờ đợi, lợi nhuận, nhận được tin tức, gặp được tình yêu, v.v. Con gái tôi quay lại trại và bắt đầu xem bói cho mọi người, thậm chí cả bác đầu bếp. Con gái tôi trở thành người được yêu thích, và cô bé xấu tính đã khóc – con đã bói rằng cô bé đó bị bạn trai bỏ. Và, tất nhiên, nhiều lời tiên đoán đã ứng nghiệm.

11

Khi còn nhỏ, tôi nói luôn mồm. Đồng thời, tôi mơ ước trở thành một diễn viên múa ba lê. Mẹ bảo: “Con thừa biết là phải im lặng trong hai tiếng đồng hồ khi biểu diễn. Vậy mà con không thể im lặng dù chỉ một phút.” Vì vậy, tôi đã tự bấm giờ trong hai tiếng và giữ im lặng – để luyện tập. Và mẹ được nghỉ ngơi khỏi những lời luyên thuyên của tôi.

12

Con trai tôi được một tuổi rưỡi khi chúng tôi đưa cậu bé đến Israel vào năm 1988. Và nó lần đầu đến St. Petersburg thăm ông bà khi 6 tuổi. Cậu bé năng động, ồn ào, đôi khi bướng bỉnh kinh khủng, đôi khi mè nheo. Mọi thứ đều bình thường đối với lứa tuổi của nó. Trước chuyến đi, tôi nói: “Con sẽ là cậu bé Israel đầu tiên mà bạn bè, người quen và thậm chí cả người lạ của chúng ta từng thấy. Và họ sẽ đánh giá tất cả các cậu bé Israel khác dựa trên con. Hãy nghĩ xem con sẽ cư xử như thế nào ở đó.” Con trai tôi đã đánh giá trách nhiệm ở tầm quốc tế . Bố mẹ tôi nói với tôi rằng cậu bé đã làm mọi người sửng sốt (đặc biệt là chính họ, những người hiểu rõ nó) với sự lịch sự và lễ phép đáng kinh ngạc, chưa từng có tiền lệ. “Làm ơn cho con thêm một viên kẹo nữa được không? Ông bà có phiền không nếu con chơi bóng một chút? Cảm ơn các bác rất nhiều!” Không phải là một đứa trẻ, mà là một tiểu quý tộc! Nó đã giữ được như thế một tháng, rồi sau đó lại trở về là chính mình.

13

Khi con gái cả của tôi còn nhỏ, tôi có một mẹo hay (hoặc chí ít là tôi nghĩ vậy vào thời điểm đó) để dỗ dành con bé ăn, ví dụ, nếu con bé từ chối thì thay vì hỏi “con có muốn ăn không?”, tôi hỏi “Con muốn ăn cháo ngô hay cháo gạo?” – tức là tạo ra ảo tưởng về sự lựa chọn.

Và nó hiệu quả một cách hoàn hảo, và tôi đã tự coi mình là một giáo viên xuất sắc. Rốt cuộc, thay vì cố gắng thuyết phục một đứa trẻ rời khỏi sân chơi, bạn chỉ cần hỏi, “Bây giờ chúng ta về nhà hay đi cửa hàng trước?” và thế là xong. Nhưng rồi tôi có thêm một cô con gái, và khi tôi hỏi những câu tương tự (“Con muốn ăn cháo ngô hay cháo gạo?”), thì ngay lúc 3 tuổi nó đã trả lời với vẻ ngạc nhiên: “Mẹ ơi, con không muốn ăn BẤT KỲ loại cháo nào cả.” Và thế là xong, tôi ngay lập tức ngừng tự coi mình là giáo viên xuất sắc.

14

Khi tôi đang tập làm gia sư, tôi gặp một cô bé rất thông minh mắc chứng tự kỷ, cô bé muốn tự mình tìm hiểu mọi thứ và hoàn toàn từ chối làm theo hướng dẫn của bất kỳ ai khác. Khi giáo viên của cô bé đưa cho tôi một bài đọc, một cột các từ, tôi biết rằng việc chỉ đơn giản yêu cầu học sinh của mình hoàn thành nhiệm vụ là vô ích. Con bé sẽ đơn giản là bắt đầu tranh cãi, và điều này sẽ mâu thuẫn với kế hoạch xây dựng mối quan hệ của tôi với nó. Và tôi nhận ra mình cần phải hành động khác đi. Tôi đề nghị con bé chơi trò đóng vai giáo viên – nó là giáo viên, còn tôi là học sinh, viết chính tả. Cuối cùng, tôi đưa cho nó danh sách kia, và nó đọc lại cho tôi nghe, một cách trơn tru.

15

Gần nhà tôi có một câu lạc bộ của nhà máy. Ở đó có những buổi khiêu vũ. Bạn bè cùng lớp của tôi đều đi. Tôi thì không. Bố nói, “Tất nhiên con có thể đến đó, nhưng bọn con trai ở đó không thuộc cấp độ mà con cần. Những người con cần thì không đến đó.”

Tôi thậm chí còn không buồn kiểm tra. Tôi chưa bao giờ đến đó. Tôi nghe rằng các buổi khiêu vũ ở đó luôn có đánh nhau. Gần đó có một trường nhạc. Đó là nơi tôi đến. Sao mà khác được?

16

Chỉ một tuần trước, tôi đã chứng kiến một cảnh tượng tuyệt vời ở quảng trường một thị trấn ở North Yorkshire. Một vài cậu bé 11 tuổi chơi đùa, đánh nhau. Và một đứa xô ngã đứa kia. Cậu bé bị xô ngã rõ ràng rất buồn và bắt đầu rên rỉ khóc lóc khi nằm trên đất. Những câu hỏi an ủi của người lớn xung quanh không giúp được gì, cậu bé vẫn tiếp tục nằm rên rỉ và khóc lóc. Cho đến khi một người đàn ông lạ mặt đi ngang qua và, với giọng miền Bắc dễ mến, hỏi cậu bé, “Cháu sắp chết à?” Thế là xong, cậu bé lập tức đứng dậy như thể không có chuyện gì xảy ra và nhảy đi chơi tiếp. Những người lớn xung quanh cười lớn.

17

Tôi đã đưa một cô gái tuổi teen đến một trung tâm cai nghiện để xem tác hại của việc sử dụng ma túy.