“Đáng chết”

Chính quyền nào cũng cần tính chính danh – lý do tại sao họ được cầm quyền. Ngày xưa, vua tự xưng là thiên tử, tức là được Trời ban cho quyền lực tuyệt đối dưới thiên hạ. Đến khi triều đại lung lay, sẽ có nhiều nhân kiệt xuất hiện theo “ý Trời” như họ tuyên bố, và chiếm ngai vàng. Trời đã chuyển sang ủng hộ họ. Đến lượt mình, vua chư hầu cần được thiên triều tấn phong để chính danh. Các vua nhà Nguyễn, dù đóng đô ở Huế, mỗi khi lên ngôi phải ra Thăng long để nhận lễ phong của Hoàng đế Trung Hoa.

Ngày nay, tính chính danh của nhà cầm quyền là do dân bầu, đại diện cho nhân dân. Do đó họ luôn tuyên bố mọi thứ họ làm là “của dân, do dân, vì dân”. Người dân, khi có tội, được xét xử thông qua tòa án, bảo đảm các quyền tố tụng của họ, và tòa án hoạt động độc lập với chính quyền. Nhưng cũng có tình huống chính quyền, vì mục đích nào đó, muốn trừng phạt và kết án ai đó ngoài tòa hay trước khi ra tòa, thì họ làm thế nào? Họ không thể làm điều đó với “dân” vì sẽ mâu thuẫn với tính chính danh của họ, do đó họ sẽ tìm cách loại bỏ đối tượng ra khỏi khái niệm “người dân”, tước đi quyền công dân của họ, đặt ra ngoài phạm vi được pháp luật bảo vệ.

Một khi dư luận tin vào điều đó, sẽ có nhiều người tình nguyện và hăng hái tham gia vào quá trình xét xử và trừng phạt kẻ bất hạnh kia một cách tự phát, bằng lời nói hay thậm chí là hành động. Trong mắt những người này, kẻ bất hạnh không phải là một thành viên trong xã hội nữa (ví dụ không phải là “dân lành” nữa), và được dán mác “đáng chết”. Rất nhiều chuyện như thế đã xảy ra trong lịch sử, từ săn phù thủy, cách mạng Pháp, tổ chức KKK ở Mỹ, “kẻ thù của nhân dân” ở Nga, hay đấu tố địa chủ ở Việt Nam. Các nạn nhân bị kết đủ thứ tội, thật có bịa có, không có cơ hội bào chữa, và được xử không phải theo luật, mà bởi thứ “tiến bộ” hơn, là “lương tri cách mạng”. Có điều không hiểu sao trong 100 vụ thì “lương tri cách mạng” đòi hành quyết cả 100.

Điều đáng sợ là số đông kia tin rằng mình đang thực thi hoặc góp phần thực thi công lý, đang làm việc thiện, góp phần trừ “ác quỷ”. Họ không thể ra về mà không đích thân đạp một phát, càng đau càng tốt, vào con người đang nằm co quắp giữa đám đông hò reo. Cũng có những người có động cơ để làm thế, nhưng đa số thực sự tin rằng họ làm thế vì gì đó cao đẹp.

Theo Kinh Thánh, Chúa Trời cấm Adam và Eva ăn trái từ cây phân biệt Thiện Ác. Có lý giải rằng, Ngài làm thế vì Adam và Eva chưa đủ trưởng thành, nếu ăn trái cây này thì sẽ ngộ nhận về Thiện Ác, tức là làm điều Ác trong khi đinh ninh rằng mình đang làm việc Thiện. Trong lịch sử, nhiều cuộc tàn sát xảy ra vì người ta tin rằng mình đang chiến đấu cho chính nghĩa.

Nếu ai đó đang nóng lòng “thực thi công lý”, xin hãy chậm lại một nhịp và suy nghĩ kỹ trước khi lên tiếng hay hành động. Đừng cố chen vào đạp kẻ đã ngã, cho dù có tin rằng trước đó họ đã gây những tội ác gì. Hãy phê phán bản thân việc ác, hành vi xấu, nhưng hãy tránh việc tự trao cho mình quyền kết án và trừng phạt. Có lẽ cách này sẽ giúp bớt đi một thứ phải ân hận về sau.

Image may contain: possible text that says 'Darkness cannot drive out darkness; only light can do that. Hate cannot drive out hate; only love can do that. MARTIN LUTHER KING, JR'

Digital Transformation từ học truyền thống sang trực tuyến: dịch chuyển từ lớp sang cá nhân

Hôm qua 8/12, FPT Educamp lần thứ 6 đã diễn ra với chủ đề DX in Edu (chuyển đổi số trong giáo dục). Có nhiều tham luận đề cập đến học trực tuyến. Xét thấy có nhiều quan điểm vẫn dừng ở mức sử dụng CNTT để hỗ trợ cho các quá trình hiện tại (giảng dạy, đánh giá, hỗ trợ người học, v.v.), tôi xin chia sẻ quan điểm cá nhân về “chuyển đối số” trong dạy và học. Continue reading

Mâu thuẫn giả: bằng cấp hay công việc

Mâu thuẫn giả (false contradiction) là một khái niệm trong phương pháp luận Tư duy sáng tạo có hệ thống (SIT – Systematic Inventive Thinking). Đại ý có những tình huống tưởng chừng phải chọn cái này hoặc cái kia, nhưng thực tế có thể chọn cái này và cả cái kia. Tất nhiên không phải mâu thuẫn nào cũng là giả, nhưng số đó rất nhiều và nếu chịu suy nghĩ ta sẽ tìm được lời giải chu toàn.

“Đi học đại học hay đi làm” là một ví dụ của mâu thuẫn giả. Ngày trước, điều này không phải là mâu thuẫn, vì nếu có thể chọn đi học, người ta sẽ đi, bởi lẽ khi học xong chắc chắn sẽ có việc ổn. Thời gian gần đây, mệnh đề này không còn đúng nữa, rất nhiều bạn trẻ tốt nghiệp đại học xong không tìm được việc như kỳ vọng và xứng với tiền bạc và công sức đã đầu tư, cho nên việc lựa chọn trở nên đau đầu hơn. Continue reading

Học tập dựa trên hiện tượng (Phenomenon Based Learning)

Trong phương pháp học và dạy dựa trên hiện tượng (PhenoBL – Phenomenon Based Learning), điểm khởi đầu cho việc học là các hiện tượng thực tế và toàn diện (không bị cắt xén, đơn giản hóa). Các hiện tượng này được tìm hiểu như những thực thể hoàn chỉnh, trong bối cảnh thực của chúng, và những thông tin và kỹ năng liên quan đến chúng sẽ được học bằng cách liên kết nhiều môn học khác nhau. Hiện tượng là các chủ đề tổng thể như con người, Liên minh châu Âu, phương tiện truyền thông và công nghệ, nước hay năng lượng. Cách khởi đầu này khác với cách làm của trường học truyền thống, chia thành các môn học, trong đó những thứ được tìm hiểu thường được chia thành các phần tương đối nhỏ và tách rời (xóa bỏ bối cảnh). Continue reading

Khi nào người làm tự do (freelancer) nên bỏ một vụ (gig)?

On quitting a freelancer gig

Có một thứ quan trọng mà freelancer cần làm cho sự nghiệp của mình: xác định khi nào “đuổi” những khách hàng dở. Loại bỏ khách hàng dở là một bước thiết yếu trên con đường tìm khách tốt hơn. Continue reading

Bước vào thế giới số

Image result for It's not what you do for your children, but what you have taught them to do for themselves, that will make them successful human beings

Một đứa trẻ khi bước vào thế giới con người, sẽ được dẫn dắt và chỉ bảo bởi gia đình và sau đó là thầy cô giáo. Chúng có thể quan sát, được phép thử sai trong phạm vi an toàn, hỏi khi cần, và được nhắc nhở điều chỉnh khi làm gì không đúng. Qua năm tháng, chúng trở thành một thành viên tự tin và hiểu biết trong cộng đồng, có khả năng tự bảo vệ bản thân, phát triển và duy trì các mối quan hệ hữu ích. Nếu đưa trẻ không có người bảo trợ, chúng sẽ phải tự bươn chải với rủi ro rất cao, có thể ảnh hướng đến tính mạng, sức khỏe và cuộc sống sau này. Continue reading