Tâm sự với bố

Có học – nghĩa là sống lâu hơn. Bố không biết, Misha ạ, tại sao lại thế, nhưng người có học thường sống lâu hơn nhiều. Và sướng hơn! Bố không nói là giàu hơn. Tức là, họ hưởng thụ cuộc sống. Người giàu ngắm nghía những gì họ có, còn người có học so sánh những gì họ có với gì đó bên trong mình, và không cần những thứ thừa. Người có học dễ thấu hiểu người khác. Tức là, con ạ, người có học hiểu người u tối. Còn người u tối không hiểu người có học. Trong suốt cuộc đời, người u tối không bao giờ nói những từ như “phủ định”, “rung động”, “xốn xang”. Họ còn chẳng nói với cô gái của họ “anh đã cảm thấy rất buồn khi em bỏ đi”. Con ạ, họ chẳng để lại hồi ức nào cho cô gái, những người u tối ý. Bởi vì, con ạ, người ta không nhớ những nụ hôn. Người ta nhớ những lời nói.

Sự im lặng của người u tối không thú vị. Con nhớ không, bố con mình từng nói, có học nghĩa là có trí nhớ. Không phải thuộc lòng những gì đã đọc. Đó là hình thành gì đó của bản thân trên những gì đã đọc. Thậm chí, nhớ không chính xác cũng đã là gì đó của mình. Trong lúc nhiễu nhương, không được đánh mất ý nghĩ. Không có nhiều ý nghĩ đâu. Chuyện đùa có hàng triệu, ý nghĩ hàng trăm, ý tưởng hàng chục, và luật thì một vài. Người ta chờ đợi người u tối tự giáo dục. Dù chỉ là kể lại ấn tượng khi đọc gì đó. Nhưng không phải với phim ảnh. Phim ảnh không làm nảy sinh ý tưởng hay ý nghĩ ở người xem. Chỉ sách thôi. Sách dạy cả sức khỏe và ý chí, khi lật giở và đọc tác giả nào đó. Hãy để con con trở thành người có học. Và điều này chẳng liên quan gì đến bằng cấp cả.

Mikhail Zhvanetsky. Tâm sự của hai bố con.

Thực dân nội quốc

Khi so sánh hệ thống luật pháp, báo chí hay xuất bản thời nay với thời chính quyền thực dân, nếu thấy thời chính quyền thực dân có những điểm tôn trọng tự do ngôn luận, tôn trọng quyền con người hơn, thì những người pro chính quyền hiện nay hay đưa ra luận điểm rằng dù sao thì thời đó cũng là thời thực dân ngoại quốc cai trị, không thể sánh bằng bây giờ, khi chính quyền thuộc về sở tại.

Thế nhưng, điểm đặc trưng của chế độ thực dân không phải ở chỗ nhà cầm quyền là ngoại hay nội quốc. Đặc trưng của thực dân là những người nắm quyền sử dụng quyền lực để làm giàu ở một nước, và giữ tiền, tài sản, nhà cửa, cho con cái học hành ở một đất nước khác. Họ nhập quốc tịch ở nước đó và gia đình con cái thực sự sinh sống ở đó. Và cách làm giàu phổ biến cũng giống hệt những kẻ thực dân làm giàu ở thuộc địa: khai thác cạn kiệt tài nguyên thiên nhiên và con người.

Làm việc và học tập “thành tiếng”

Lời người dịch: một cách học tập rất tốt, nhất là với những nhóm làm việc mới, là làm và học “thành tiếng” (work & learn out loud). Đó là chia sẻ với mọi người mình đang làm gì, kết quả thế nào, tại sao làm thế, đang có câu hỏi gì, v.v. đồng thời lắng nghe những điều tương tự từ đồng nghiệp. Quan trọng là không chờ đến khi “chắc chắn” mới nói (đồng nghĩa với việc chẳng bao giờ mở mồm nếu không bị ép), không sợ bị chê, không ngại khi nói “tôi không biết, tôi đang bí, tôi mới làm đc chừng này, v.v.”. Với tâm lý sợ sai, sợ bị chê mà nền giáo dục đem lại, thật khó tạo ra văn hóa out loud này trong các nhóm làm việc người Việt. Đừng làm việc trong im lặng (trừ phi bạn làm việc mờ ám), hãy chia sẻ nhiều, chia sẻ thừa hơn mức cần thiết. Dưới đây là bản dịch bài viết của Harold Jarche.

Continue reading

Định nghĩa văn hóa – lý thuyết của Edgar Schein (phần 2/2)

Bài này tiếp tục trình bày tóm tắt (như tôi hiểu) hai chương đầu của cuốn Organizational Culture and Leadership, 5th edition, của Edgar Schein.

Văn hóa nói chung có thể được phân tích ở các cấp độ (level) khác nhau. Cấp độ ở đây được hiểu là mức độ mà người quan sát có thể thấy, từ những thứ rất dễ thấy cho đến vô thức – các ngầm định được coi là DNA của văn hóa. Ở giữa là các niềm tin, giá trị, chuẩn mực và các quy tắc hành xử được tuân theo (espoused – từ này còn được dịch là “đồng thuận”, nhưng tôi dùng từ “tuân theo” bởi vì nó còn được sử dụng cho 1 cá nhân, và khi đó từ “đồng thuận” sẽ thiếu chính xác) mà các thành viên của nhóm sử dụng để mô tả về mình (văn hóa chúng tôi/ chúng ta là thế này thế kia… Chính vì cấp độ này được dùng để kể về bản thân, nên bao gồm toàn thứ tốt đẹp)

Continue reading

7 lỗi chết người của tăng trưởng

Jeff Degraff: 7 deadly sins of business growth

1. Tin rằng mình có thể nhìn thấy tương lai (Believing you can see the future)

Dấu hiệu chắc chắn cho thấy một công ty đang mắc kẹt trong giai đoạn lập kế hoạch innovation là việc thu thập dữ liệu không ngừng và ám ảnh quá mức về kế hoạch kinh doanh. Nghiên cứu cho thấy lập kế hoạch là quan trọng, nhưng học hỏi từ những trải nghiệm thực tế còn quan trọng hơn.

Continue reading

Thôi đi, đừng đòi cứu thế giới nữa!

Lời người dịch. Bài viết năm 2014 “Hãy thôi đừng đòi cứu thế giới nữa. Các Ý tưởng lớn đang phá hủy các chương trình phát triển quốc tế” (Stop Trying to Save the World) của Michael Hobbs đưa ra một quan điểm bất ngờ và sâu sắc về việc triển khai các chương trình phát triển (xóa đói giảm nghèo) ở các nước thuộc thế giới thứ ba.

Continue reading

Bài học tai hại cần quên – the lesson to unlearn

Lời người dịch. Bài viết này của Paul Graham nói đúng và rất sâu những điều mà tôi cũng cảm thấy ngày một rõ. Quả thật tôi và rất nhiều người tôi biết đã mắc phải căn bệnh này, và nhiều người không nhận ra. Bạn đọc nên đọc và áp dụng cho bản thân cũng như cho con cái mình. Bài tuy dài nhưng đáng để đọc hết. Các tiêu đề chữ xanh là do người dịch thêm vào cho dễ đọc, cũng như các ghi chú và bôi đậm xanh.

Thứ tai hại nhất mà bạn học được ở trường không phải là môn nào đó, mà là thói quen học để đạt điểm cao.

Continue reading

Câu hỏi “tại sao?” – nên và không nên

Có rất nhiều lời khuyên về việc nên đặt câu hỏi “tại sao?”. Cũng thỉnh thoảng có lời khuyên không nên hỏi “tại sao?”, ví dụ không nên hỏi thế với một đứa trẻ khi nó làm gì đó lầm lỗi. Vậy tóm lại là nên hay không nên, khi nào nên?

Continue reading

“Sau lưng tôi là đất nước”. Tikhanovskaya nói về cuộc gặp với Merkel, Macron và về việc tại sao không tự coi là “tổng thống Sveta”

Lời người dịch: Belarus là hiện tượng chưa có tiền lệ, trước bầu cử, ba ứng viên đối lập bị bắt, và ba người vợ đã liên minh xung quanh Sveta Tikhanovskaya để ứng cử. Sau bầu cử, chính quyền tổng thống đương nhiệm Lukashenko tuyên bố thắng lợi với 80% phiếu, nhưng phía đối lập thì cho là ngược lại, Tikhanovskaya được 80%. Liên tục xảy ra các cuộc biểu tình ôn hòa của người dân, bản thân Tikhanovskaya phải lánh sang nước hàng xóm Litva, và trở thành thủ lĩnh bất đắc dĩ. Cuộc đấu tranh của người dân Belarus cũng rất đặc biệt, không hề có đập phá, mọi người diễu hành ôn hòa với hoa và cờ, khiến thế giới ngạc nhiên thán phục. Bài phỏng vấn này của TUT.BY (12/10/2020) cung cấp thông tin về thủ lĩnh bất đắc dĩ Tikhanovskaya và cuộc đấu tranh đòi một cuộc bầu cử mới của người dân Belarus.

Continue reading