Vòng xoáy vô tận của thói tiêu thụ phô trương

Từng có thời, một bãi cỏ trước nhà được cắt tỉa bị coi là lãng phí. Ngày nay, nó nằm trong quy định của hiệp hội nhà ở địa phương. Bạn từng có thể gây ấn tượng với hàng xóm bằng một chiếc Cadillac mới, giờ đây bạn không chỉ cần một chiếc Tesla, mà cần một chiếc Tesla đời chót. Lúc đầu bạn có thể thể hiện bằng cách bay hạng nhất, sau đó là thuê chuyên cơ, rồi chuyên cơ phản lực, rồi phản lực bự hơn, rồi mua một phần, rồi sở hữu toàn bộ, rồi sở hữu thứ lớn hơn và cứ thế.

Tiêu thụ phô trương không là tuyệt đối mà là tương đối.

Nó là một loại khoe của (potlatch) ích kỷ, trong đó người ta tìm cách thể hiện địa vị, bất kể với giá nào của cá nhân hoặc xã hội, bằng cách tiêu xài tốn hơn người khác.

Mạng xã hội đã khuếch đại mong muốn này, đồng thời lại đơn giản hóa việc thực hiện. Bây giờ bạn có thể lãng phí thời gian và nhân phẩm thay vì tiền. Bạn có thể hủy hoại ai? Có thể lãng phí bao nhiêu thời gian? Điều gì đáng để bạn có nhiều follower hơn những người khác?

Đó là một trò chơi tệ hại, bởi vì nếu bạn thua, bạn thua, và nếu bạn thắng, bạn cũng thua.

Cách duy nhất để làm tốt là từ chối chơi.

Kiếm được sự tin cậy thì tốt hơn là kiếm được sự ghen tị.

Dịch từ nguồn

Trình độ mới quan trọng, không phải thái độ!

Đừng nghe cái bọn bảo thái độ quan trọng hơn. Có hai bọn bảo bạn thế. Thứ nhất là bọn tuyển dụng, chúng muốn phỉnh bạn vào để làm bất cứ việc gì với mức lương thấp. Thứ hai là bọn trình còi. Chúng nói suốt đâm ra nhiều người tin.

Có khi nào bạn nghe người ta bảo vua phải có thái độ này kia không? Đã là vua thì thái độ thế nào chẳng được. Vì vua là người có quyền lấy đi những thứ quý giá của bạn.

Có những nhân viên được nhận vào công ty vì bố họ có quyền đem lại lợi lộc cho công ty. Những nhân viên đó cũng bất chấp thái độ, vì chỉ họ mới có thể cho công ty thứ mà công ty rất muốn.

Trình độ cũng đem lại cho bạn quyền lực gần như vậy. Trình độ ở đây không phải là kiến thức, không phải “trình độ đại học”, mà là khả năng bạn làm được thứ gì đó có giá trị mà mọi người cần. Người ta càng cần, thì thái độ của bạn càng không quan trọng. Khi cần phẫu thuật, bạn sẽ chọn một bác sỹ bậc trung nhưng thái độ tốt, hay Sát Nhân Danh Y Bình Nhất Chỉ? Các siêu sao bóng đá đều không dễ chịu. Người làm phở ngon thì dám cho phép mình chửi thực khách. Tất cả mọi người đều muốn thứ gì đó, và bạn chỉ có ích với họ khi bạn làm được thứ mà họ cần, chứ không phải vì bạn có thái độ tốt. Nếu giá trị bạn đem lại là to, thì người lớn tiếng đòi hỏi thái độ là bạn chứ không phải người kia.

Tất nhiên, thái độ có vai trò của nó: thái độ đúng sẽ giúp bạn có trình độ cao. Nhưng cụ thể là thái độ gì? Nói đến thái độ là nói đến tương quan giữa bạn và ai đó hay gì đó. Thái độ với ai, với cái gì là quan trọng? Với sếp chăng, hay với công việc? Không! Quan trọng nhất là thái độ của bạn với chính mình, hay đúng hơn là với hình ảnh của chính bạn trong tương lai! Bạn muốn mình trở thành người như thế nào, và thái độ của bạn với chuyện đó thế nào.

Lúc còn bé, việc này sẽ do bố mẹ bạn lo. Họ muốn bạn trở thành ai đó và tìm cách hướng bạn theo. Khi bạn trưởng thành (càng sớm càng tốt), bạn phải tự lo. Hay nói ngược lại, khi bạn biết nghĩ và hành động về chính mình trong tương lai là lúc bạn trưởng thành.

Do đó, dù làm gì ở đâu, hãy luôn có thái độ tốt với con người mà bạn muốn trở thành (nói cách khác là hành động cho ước mơ của mình). Nếu con người đó có trình độ cao, thì bạn sẽ nhanh chóng có giá trị trong mắt mọi người. Còn nếu bạn thờ ơ với chuyện đó, mà lại không phải con vua con quan, thì đành phải bù trình độ bằng thái độ ngoan ngoãn chứ biết làm sao.

Image result for attitude doesn't matter

Ảnh minh họa trên mạng

Chuyển đổi số và giáo dục

Trên đường về nhà ở Sóc Sơn, tôi phải đi ngang qua nhà bưu điện xã. Như tất cả các bưu điện khác, nó từng là một trong những nơi tấp nập nhất và nay đã bỏ hoang. Nhu cầu thư tín và điện thoại đã được công nghệ thay thế, còn nhu cầu gửi nhận bưu phẩm thì người ta có thể thực hiện ở nhà. Trong mọi trường hợp, người dùng tiết kiệm được thời gian và tiền bạc.

Image result for bưu điện xã bỏ hoang

Vì k0 có ảnh chụp Bưu điện kể trên nên dùng tạm ảnh minh họa, nguồn sggp.org.vn

Qua ví dụ này, có thể thấy hai xu hướng do công nghệ, cũng có thể gọi là “chuyển đổi số”, gây ra. Thứ nhất là các nhu cầu liên quan đến thông tin sẽ được thực hiện bằng các thiết bị cầm tay cá nhân, thứ hai là các nhu cầu khác, bởi sự ứng dụng công nghệ của các nhà cung cấp dịch vụ, sẽ được đưa đến tận nhà người dùng.

Đọc sách cũng là một nhu cầu thông tin, và các thư viện cũng như hiệu sách đã phải đóng cửa hoặc chuyển sang hoạt động khác. Nếu ai có ý thức chủ động trong việc đọc sách, thì thời đại internet là thiên đường. Tuy nhiên, thực tế là các bậc phụ huynh thời nay lại cố gắng mua sách giấy cho con mình, để ép và khuyến khích đọc. Điều này xảy ra là vì những người đọc này không tự giác, cần một sự ép buộc. Nhu cầu ép buộc này đối nghịch với hai xu hướng nêu trên.

Tương tự như với bưu điện và thư viện, sự dịch chuyển đang dần xảy đến với các cơ sở giáo dục và đào tạo. Việc học là một quá trình thông tin, và đôi khi đòi hỏi tương tác với máy móc và vật chất. Người học có thể chia làm hai nhóm: tự giác và không (chưa) tự giác. Nhóm sau sẽ vẫn cần đến trường để có một sức ép học tập, nhóm đầu thì sẽ tự do sử dụng thời gian của mình sao cho hiệu quả nhất. Thay vì phải ở ký túc xá hay đi đến trường, chọn chương trình cố định, ngồi nghe giảng trong khung giờ nhất định bởi một thầy giáo, họ có tự do về thời gian, không gian, tự do lựa chọn chương trình, môn học và cả thầy. Nhu cầu thực hành có lẽ sẽ được đưa đến gần nhà người học bởi các dịch vụ mới, hoặc được cung cấp bởi các công ty trong ngành. Các dịch vụ này sẽ độc lập với nhà trường, cho bất kỳ ai có nhu cầu chứ không chỉ sinh viên.

Bậc học phổ thông là bắt buộc nên xu hướng này ít ảnh hưởng, đa số học sinh vẫn cần phải đến trường chứ không tự chủ được. Bậc học trên phổ thông sẽ có thay đổi lớn, sinh viên sẽ dần chủ động hơn trong việc lên kế hoạch cho mình, kết hợp học với làm, liên tục điều chỉnh nội dung học theo nhu cầu mà người học ngày càng hiểu rõ hơn thông qua việc đi làm và ứng dụng những gì học được. Các giảng đường và ký túc xá sẽ phải chuyển đổi dần công năng, giống như thư viện và bưu điện. Có lẽ chỉ trong vòng 10 năm nữa sẽ thấy rõ.

“Làm điều không cần thiết”

Người bác sỹ thạo việc đang làm điều cần thiết. Cô chào hỏi bệnh nhân mà không bắt tay. Khám từ đầu đến chân mà không nhìn vào mắt. Cô cảnh báo về từng dấu hiệu thể chất bất thường nhỏ nhất, nhưng không nhận thấy bệnh nhân run rẩy vì phòng lạnh.

Cô gõ thông tin vào hệ thống và in các mẫu đơn cho bệnh nhân ký. Nhưng không nhận ra nỗi sợ hãi trong mắt người bệnh. Cô ấy có năng lực, làm việc hiệu quả và, một số sẽ nói, giỏi việc. Nhưng nếu bệnh nhân rời đi, cảm thấy mình như một mớ các dấu hiệu và triệu chứng thay vì một con người, liệu cô bác sỹ có đủ giỏi?

Đa số công việc của ta là làm những gì cần thiết, đáp ứng spec và đảm bảo khách hàng có được những gì họ đã trả tiền. Nhưng phần lớn kỹ năng và tất cả niềm vui trong công việc của ta đến từ việc thực hiện những điều không cần thiết – những thứ ta không cần phải làm. Những hành vi khiến cho công việc của ta có ý nghĩa đối với những người ta phục vụ và chính ta.

Dịch từ nguồn.

“Giá mà tôi có nhiều dữ liệu hơn”

Thật không?
Thường thì có thể kiếm thêm dữ liệu. Sẽ mất thời gian hoặc tiền, nhưng có thể được.
Nhưng có lẽ bạn đang không sử dụng hết chỗ dữ liệu mà bạn có.
Tôi đoán, thực ra ý của bạn là: giá mà tôi có thể chắc chắn hơn.
Thật không may, cái này lại không thể.
Nếu việc bạn đang làm, sự đổi mới mà bạn tìm cách thực hiện, là đáng làm, thì nó đáng để làm trong sự không chắc chắn. Nhiều dữ liệu hơn không phải là bảo hiểm, mà là sa lầy.
Tiến về phía trước là cách tốt nhất để làm cho mọi thứ tốt hơn.
Dịch từ nguồn

Chiến thắng ‘hội chứng kẻ mạo danh’

Làm sao để chiến thắng hội chứng kẻ mạo danh (impostor syndrome)

Bạn có quyền gì mà đòi giơ tay, đứng lên thể hiện, hay đóng góp?
Rồi có ngày bọn họ sẽ nhìn xuyên thấu bạn
“Bạn đâu có giỏi như bạn tưởng” – họ sẽ nói vậy
Bạn sẽ bị bóc mẽ như một kẻ lừa lọc

Đó chính là hội chứng kẻ mạo danh. Nỗi đau cho tất cả mọi người, bất kể làm gì.
Đặc biệt, với những người dám dấn thân dẫn dắt và sáng tạo.
Sự thật là đây: Bạn là kẻ mạo danh!
Tất cả chúng ta
Chối bỏ chẳng nghĩa lý gì
Bạn không thể CHẮC CHẮN rằng ý tưởng của bạn là tốt
Bạn không thể BẢO ĐẢM rằng sự dẫn dắt của bạn sẽ đem lại kết quả. Bạn không CHẮC rằng những gì bạn đóng góp sẽ làm mọi việc tốt lên.
Nhưng bạn vẫn cứ đóng góp. Không phải vì bạn hoàn hảo, mà vì bạn hào phóng.
Tôi là kẻ mạo danh, và…
Và vì tôi thực sự quan tâm, nên tôi đóng góp, hiện diện, giơ tay và dẫn dắt.
Chúng ta cần bạn.
(Seth Godin)

Image result for dunning kruger imposter syndrome

Tương quan giữa Impostor syndrome và Dunning-Kruger effect. Ảnh: quora.

Esther Wojcicki: làm thế nào để nuôi dạy con thành công

Esther Wojcicki là tác giả cuốn How to raise successful people đang làm mưa làm gió ở Mỹ. Bà là mẹ của 3 cô gái thành đạt, trong đó hai cô đứng thứ 33 và 44 trong America’s Self-Made Women 2019 của Forbes (cô đứng 44 là CEO của Youtube). Bí quyết của bà gói gọn trong 5 chữ cái T.R.I.C.K, và dưới đây là bài phỏng vấn bà trên tờ Forbes Russia. Người dịch thấy có nhiều điểm bổ ích cho bản thân, nên dịch và chia sẻ, hy vọng người đọc cũng thấy hữu ích. Continue reading