Kevin Kelly. Một tỷ đô

Bạn sẽ làm gì nếu có một tỷ đô?

Thỉnh thoảng, tôi được các bạn trẻ hỏi xin lời khuyên về cuộc sống. Họ muốn tôi tư vấn khi đang cân nhắc các quyết định: thử làm gì đó mới, bỏ công việc hiện tại, làm việc cho một tổ chức phi lợi nhuận, v.v. Những băn khoăn của họ thường ẩn chứa nỗi lo về tài chính. Tôi thường có một cách trả lời quen thuộc, tôi đề nghị họ thử tưởng tượng ra tình huống này:

Hãy tưởng tượng tôi là một phù thủy với cây đũa thần trên tay. Tôi vẫy đũa và biến bạn thành người sở hữu một tỷ đô. Lúc đó, bạn sẽ làm gì với cuộc đời mình? Giá cả của mọi thứ không còn là vấn đề đáng bận tâm nữa. Bạn sẽ dùng số tiền đó vào việc gì?

Continue reading

Tóm tắt lý thuyết của Karen Horney

Giới thiệu của người dịch. Bài viết dưới đây của Bernard Paris (1931-2019), đồng sáng lập và giám đốc Hiệp hội Karen Horney Quốc tế, viết cho ấn bản tiếng Nga của cuốn sách Neurosis and Human Growth của Horney (năm 1997) tóm tắt mạch lạc, đầy đủ và dễ theo dõi lý thuyết của Horney về neurosis mà tôi dịch là chứng ‘rối nhiễu’. Tôi chọn dịch như vậy thay vì phương án thường dùng là “loạn thần kinh” bởi vì mức độ của rối và nhiễu thì nhẹ hơn so với loạn, tức là phổ biến trong nhân chúng hơn. Rõ ràng khi nghe đến ‘loạn thần kinh’ thì người đọc trung bình sẽ nghĩ là không phải nói về mình, và sẽ có thể bỏ qua. Còn “rối nhiễu” thì thật ra ai cũng có ít nhiều, chắc không có ai hoàn toàn “lành mạnh” nếu theo lý thuyết của Horney. Hơn nữa, từ psychosis, vốn có mức độ bệnh lý cao hơn, được dịch là ‘loạn thần’ khiến hai khái niệm càng lẫn lộn nếu dùng phương án cũ.

Continue reading

Hasif Core. Tò mò đích thực và trí thức biểu diễn

Tôi nghĩ một trong những điều kỳ lạ nhất khi già đi là nhận ra rằng trí thông minh có những xu hướng thời trang riêng. Có những mùa mà mọi người đột nhiên đọc những cuốn sách giống nhau, lặp lại những quan điểm giống nhau, trích dẫn những câu nói giống nhau và vì lý do nào đó mọi cuộc trò chuyện đều bắt đầu nghe như thể nó đến từ một kịch bản chung. Tôi từng nghĩ điều này có nghĩa là mọi người cùng nhau học tập. Bây giờ tôi nghĩ nhiều người chỉ đang cố gắng để được nhìn nhận là đang học tập.

Continue reading

Paul Bloom: 19 lời khuyên cho giảng viên

Paul Bloom là nhà tâm lý học, giáo sư dạy môn tâm lý học ở đại học Yale, Hoa kỳ. Ông có một khóa Tâm lý học đại cương trên coursera rất hay và được nhiều người theo học – bản thân tôi đã học và thấy rất hay, ổng giảng rất duyên, lôi cuốn và không lan man. Trên substack Small Potatoes của mình, ổng đưa ra các lời khuyên cho các giảng viên đại học mới (và cả những người tham gia giảng dạy khác), và định kỳ cập nhật. Dưới đây là 19 lời khuyên vào thời điểm đầu năm học 26-27, lược dịch từ nguồn.

Continue reading

Cây anh đào và cây sồi (phần 37)

RỄ SỒI

Chó, mèo và… trẻ con

Có thể gọi các công viên ở London là nơi chốn của những loài chim dạn dĩ. Những cư dân có cánh nơi đây hoàn toàn không tỏ ra sợ hãi con người. Điều này đặc biệt dễ nhận thấy vào các ngày trong tuần khi lượng khách thưa thớt: những chú thiên nga kiêu hãnh lướt mình từ khắp các góc hồ về phía người lạ đang đi ngang qua, trong khi lũ vịt thậm chí có thể lạch bạch bước lên bờ và đi theo.

Continue reading

Pavel Durov: 7 thành phần của hệ thống giáo dục TK 21

Vào ngày khai trường ở Nga 1/9/2026, Pavel Durov đã viết một tút trên Telegram như sau:

Tôi đã bỏ qua lớp 4, và vào đại học khi mới 16 tuổi.

Hệ thống giáo dục phổ thông hiện nay đã lạc hậu hàng thập kỷ.

Trong kỷ nguyên AI, nó hoàn toàn lỗi thời—giống như một trường mẫu giáo dành cho thanh thiếu niên, nơi nuôi dưỡng sự phục tùng nô lệ và thái độ thờ ơ.

14 năm trước, tôi đã phác thảo 7 yếu tố cốt lõi của hệ thống giáo dục tương lai.

Yếu tố then chốt chính là xóa bỏ sự rập khuôn, chuẩn hóa cứng nhắc:

“Nền kinh tế thông tin của thế kỷ 21 đòi hỏi những chuyên gia độc đáo với tư duy khác biệt. Những cá nhân như vậy thường xuất hiện trong môi trường tồn tại song song nhiều chương trình giáo dục đa dạng và cạnh tranh lẫn nhau.

“Các quốc gia tiến bộ trong tương lai sẽ từ bỏ việc chuẩn hóa quá mức chương trình giảng dạy tại trường học, thay vào đó là tạo không gian cho các thử nghiệm mang tính địa phương. Giữa bối cảnh kinh tế đầy biến động và thay đổi nhanh chóng như hiện nay, các nhà quản lý giáo dục không thể nào biết trước được những kỹ năng và kiến ​​thức nào sẽ thực sự cần thiết trong 5 hay 10 năm tới. Những nỗ lực nhằm chuẩn hóa chương trình giảng dạy thực chất là một trò chơi may rủi đầy nguy hiểm, nơi tương lai của cả một quốc gia bị đặt cược vào một con số tùy tiện duy nhất.”

Continue reading

Cây anh đào và cây sồi (phần 36)

RỄ SỒI

Nghiệp dư và nhà nghề

Văn hóa coi trọng sự riêng tư và đề cao gia đình là chìa khóa để hiểu nhiều đặc điểm tính cách riêng có của người Anh. Ví dụ, hãy xem xét chủ đề được họ yêu thích: phân biệt người nghiệp dư và nhà nghề (chuyên nghiệp). Những khái niệm này, có lẽ chỉ còn giữ được ý nghĩa ban đầu trong thể thao, vẫn là một ranh giới đạo đức quan trọng ở quần đảo Anh. Người ta thường chấp nhận, hoặc ít nhất là giả vờ, rằng những gì mình tận hưởng trong thời gian rảnh rỗi quan trọng hơn những gì mình làm trong công việc. Do đó, cách tiếp cận công việc một cách nghiệp dư được đánh giá cao hơn kiến thức chuyên môn, và người nghiệp dư được tôn kính hơn nhà nghề.

Sự phân chia thành nghiệp dư và chuyên nghiệp bắt nguồn từ môn cricket. Và cricket thực sự là thánh địa của người Anh, một môn thể thao quốc gia mà họ coi là mẹ đẻ không chỉ của thể thao mà còn cả đạo đức. Chính từ cricket mà các nguyên tắc đạo đức thể thao, vốn đã trở thành nền tảng của hành vi đúng đắn và chuẩn mực đạo đức của người Anh, bắt nguồn. Khi một phó hiệu trưởng Đại học Oxford nói rằng mục tiêu của ông là dạy những chàng trai trẻ chơi một cách trung thực, ý nghĩa của cụm từ này vượt xa lĩnh vực thể thao.

Continue reading

Cây anh đào và cây sồi (phần 35)

RỄ SỒI

Cái nhìn qua hàng rào

Người Đức sống ở Đức.
Người Mỹ sống ở Oklahoma.
Người Tây Ban Nha sống ở Tây Ban Nha.
Nhưng người Anh thì sống ở nhà…

Khổ thơ nổi tiếng này chợt hiện lên trong đầu tôi trong một cuộc trò chuyện với một nhà báo người Paris, người mà số phận bắt sống nửa đời ở London. Chúng tôi thảo luận về khái niệm yêu nước ở hai bên eo biển Anh. Trong khi người Pháp, như người đối thoại của tôi khẳng định, yêu đất nước mình vì nó được tưới bằng mồ hôi và máu của nhiều thế hệ, vì lao động gắn liền với nó – công lao của người nông dân và công lao của người chiến binh – thì người Anh yêu đất nước mình trên hết như là nhà, là nơi không gắn liền với những khó khăn của lao động hàng ngày mà là với những niềm vui của sự nhàn rỗi. Đối với anh ta, hình ảnh quê hương là một khu vườn nhỏ có hàng rào bao quanh dưới cửa sổ, nơi anh ta chăm sóc và tận hưởng ngày Chủ nhật. Chính hàng rào này, chứ không phải hoa hồng hay bức tượng thiếu nữ cổ xưa với cây đinh ba của Nữ thần Britannia, mới nên được coi là biểu tượng quốc gia của người Anh.

Continue reading

Nếu bạn thông minh, tại sao bạn không kiếm được tiền trên internet?

Lược dịch từ nguồn.

Cái tôi (ego) là bẫy hại ta

Kiếm tiền trên internet có những quy tắc khác hẳn so với thế giới thực.

Và nó hoàn toàn không giống con đường truyền thống: lấy bằng cấp, kiếm việc tốt, vay nợ mua nhà, leo thang sự nghiệp, khoe khoang “nhiều năm kinh nghiệm”, và nghỉ hưu ở tuổi 65.

“Nhiều năm kinh nghiệm” chẳng là cái mịa gì trên internet.

Continue reading

Chiến tướng kể chuyện 01 – Vũ Khắc Anh Pervasel

Giới thiệu chuỗi video Chiến tướng kể chuyện

Chuỗi video Chiến tướng kể chuyện là các câu chuyện giàu chi tiết của các khởi nghiệp gia và các doanh nhân Việt Nam về quá trình trưởng thành tính cách và phát triển kinh doanh của họ. Qua đó, các bạn trẻ có thể học và tìm ra con đường thành công cho riêng mình.  

Chúng tôi, những người thực hiện dự án này, cho rằng một người thành công là người đã tìm ra một phiên bản đủ tốt của chính mình, bao gồm việc tìm ra được lĩnh vực hoạt động phù hợp. Vậy nên nếu muốn học họ thì cách tốt nhất là hiểu về quá trình hình thành tính cách (personality) của họ, nhận ra các pattern và tìm cách áp dụng cho bản thân.

Vì thế, các câu chuyện chú trọng kể về quá trình trưởng thành của nhân vật, từ bối cảnh xuất thân qua các giai đoạn tuổi cho đến hiện tại. Qua đó, người xem có thể suy ngẫm về bản thân: mình có điểm mạnh gì, đam mê gì, và có thể phát huy tính cách bản thân như thế nào để thành công.

Continue reading