Giới thiệu sách Siêu việt (Transcend), của Scott Barry Kaufman

Hai năm trước, sau khi dịch xong cuốn Động lực và Nhân cách của Maslow (2024, Bách Việt Books và NXB Dân trí), trong một lần lang thang hiệu sách ở nước ngoài, tôi tình cờ thấy quyển sách này. Điều khiến tôi chú ý là tít phụ The New Science of Self-actualization, bởi vì “tự hiện thực hóa” là thuật ngữ xuyên suốt của Maslow. Lật bìa sau thì giật mình bởi lời giới thiệu ngắn gọn của Angela Duckworth tác giả của cuốn Grit (bản tiếng Việt: Vững tâm bền chí ắt thành công), vỏn vẹn: “What a masterpiece! Maslow 2.0“

Maslow 2.0? Vậy thì tôi chẳng còn lựa chọn nào khác. Tôi mua và đọc ngay, rồi sau đó giới thiệu cho Bách Việt Books. Cuốn sách đã được bạn Nguyễn Mạnh Hùng dịch và sau một thời gian chờ đợi thì vừa ra mắt độc giả Việt Nam.

Continue reading →

Cây anh đào và cây sồi (phần 53)

RỄ SỒI

Một ngoại lệ của quy tắc

Hương cỏ khô hòa quyện cùng vị mặn nồng của rong biển. Tiếng gia súc rống xen lẫn tiếng hải âu kêu vang. Những con đường nhỏ hẹp, quanh co, vắng bóng xe cộ một cách lạ thường. Thay vì những chiếc xe tải nhả khói mù mịt, người ta chỉ bắt gặp những cỗ xe chở thùng sữa hay các đàn gia súc. Mỗi khi gặp ai đó trên đường, họ đều thân thiện đưa tay chạm vào vành mũ chào bạn—rõ ràng, việc chạm mặt một người khác ở nơi đây là một niềm vui hiếm có. Đây chính là nơi rìa phía tây châu Âu gặp gỡ Đại Tây Dương. Đặt chân đến Ireland, bạn như lạc vào một thế giới hoàn toàn khác biệt so với nước Anh—một nơi mà ngay cả thời gian dường như cũng trôi theo một nhịp điệu riêng. Trái ngược với vẻ ngăn nắp, trật tự của cảnh quan nước Anh, mọi thứ ở đây đều mang nét phóng khoáng, tràn đầy sức sống, nhưng đồng thời vẫn giữ được vẻ cổ xưa, nguyên sơ tựa như thuở hồng hoang.

Continue reading →

Cây anh đào và cây sồi (phần 52)

RỄ SỒI

Fleet Street và Scotland Yard

Fleet Street không chỉ đơn thuần là tên một con phố tại London, chạy từ khu City—thành trì của tư bản Anh—về phía tây thủ đô, nơi đặt các trung tâm quyền lực chính trị là Westminster và Whitehall. Nhắc đến Fleet Street chính là nhắc đến nền báo chí Anh nói chung, mặc dù nhiều tờ báo lớn từ lâu đã chuyển đi nơi khác—một số chuyển đến Gray’s Inn Road, số khác sang bờ nam sông Thames. Người Anh rất ham đọc báo; họ không thể thiếu báo dù chỉ một ngày, nhất là vào Chủ nhật. Xét về số lượng báo phát hành bình quân đầu người, Anh nằm trong nhóm dẫn đầu thế giới, sánh ngang với Nhật Bản. Do đó, Fleet Street là hiện thân cho một khía cạnh quan trọng trong đời sống người Anh.

Continue reading →

Cây anh đào và cây sồi (phần 51)

RỄ SỒI

Pall Mall và St. James’s

Một dinh thự ba tầng nằm trên phố Pall Mall. Lối vào mang số 104, tọa lạc trên một bệ đỡ cao. Ngoài con số đó ra, chẳng còn bất kỳ dòng chữ nào khác để nhận diện. Người ta mặc định rằng, ai cần biết thì ắt hẳn đã biết rõ vị trí của Reform Club – một trong những câu lạc bộ lừng danh tại London, nằm tập trung dọc theo khu vực Pall Mall và St. James’s. Chính là cái Reform Club đó, nơi Phileas Fogg – quý ông người Anh quen thuộc với độc giả của Jules Verne – đã khởi hành cho chuyến phiêu lưu vòng quanh thế giới trong tám mươi ngày, và cũng là nơi ông trở về sau hành trình đó.

Continue reading →

Harold Innis. Tính thiên lệch của truyền thông

Giới thiệu của người dịch. Đây là các bài viết của Harold A. Innis (1894-1952) được tập hợp in trong sách The Bias of Communication xuất bản năm 1951. Innis là giáo sư về kinh tế chính trị tại đại học Toronto, và có nhiều khám phá quan trọng về lý thuyết truyền thông. Ông là người có nhiều ảnh hưởng đến Marshall McLuhan (1911-1980), vốn là học trò và đồng nghiệp.

Các bài viết trong sách có chung chủ đề về đặc điểm thời gian và không gian của các phương tiện truyền thông và ảnh hưởng của chúng đến thể chế quyền lực và sự thay đổi của các nền văn minh – rất đáng suy ngẫm trong kỷ nguyên AI khi có sự dịch chuyển tri thức từ các phương tiện cũ sang một môi trường hoàn toàn mới.

TÍNH THIÊN LỆCH CỦA TRUYỀN THÔNG (THE BIAS OF COMMUNICATION) [14]

Sự xuất hiện của hàng loạt hiện tượng văn hóa vào các thời kỳ khác nhau trong lịch sử văn minh phương Tây đã được Giáo sư A. L. Kroeber mô tả trong tác phẩm Configurations of Cultural Growth (Berkeley, 1946). Ông đưa ra những nhận định gợi mở tại nhiều điểm khác nhau nhằm giải thích mức độ mạnh hay yếu tương đối của các thành phần văn hóa, nhưng không đi sâu vào thảo luận chi tiết. Tôi không có ý định làm gì hơn ngoài việc bổ sung một chú giải cho những nhận định này, qua đó thảo luận về tầm quan trọng của truyền thông đối với sự hưng thịnh và suy tàn của các xu hướng (trait) văn hóa. Phương tiện truyền thông (medium of communication) luôn có ảnh hưởng quan trọng đến việc phổ biến tri thức qua không gian và thời gian; do đó, việc nghiên cứu các đặc tính của phương tiện này trở nên cần thiết để đánh giá tầm ảnh hưởng của nó trong bối cảnh văn hóa tương ứng. Tùy thuộc vào đặc tính của mình, phương tiện đó có thể thích hợp hơn cho việc phổ biến tri thức qua thời gian thay vì không gian—đặc biệt nếu phương tiện đó nặng, bền và khó vận chuyển—hoặc ngược lại, thích hợp hơn cho việc phổ biến qua không gian thay vì thời gian—đặc biệt nếu phương tiện đó nhẹ và dễ vận chuyển. Việc chú trọng tương đối vào yếu tố thời gian hay không gian sẽ hàm ý một sự thiên lệch quan trọng đối với nền văn hóa mà phương tiện đó gắn liền.

Continue reading →

Harold Innis. Con cú của thần Minerva

Giới thiệu của người dịch. Đây là các bài viết của Harold A. Innis (1894-1952) được tập hợp in trong sách The Bias of Communication xuất bản năm 1951. Innis là giáo sư về kinh tế chính trị tại đại học Toronto, và có nhiều khám phá quan trọng về lý thuyết truyền thông. Ông là người có nhiều ảnh hưởng đến Marshall McLuhan (1911-1980), vốn là học trò và đồng nghiệp. Các bài viết trong sách có chung chủ đề về đặc điểm thời gian và không gian của các phương tiện truyền thông và ảnh hưởng của chúng đến thể chế quyền lực và sự thay đổi của các nền văn minh – rất đáng suy ngẫm trong kỷ nguyên AI khi có sự dịch chuyển tri thức từ các phương tiện cũ sang một môi trường hoàn toàn mới.

CON CÚ CỦA THẦN MINERVA (MINERVA’S OWL) [1]

“Con cú của thần Minerva (tên khác của Athena – thần trí tuệ) chỉ bắt đầu cất cánh khi hoàng hôn buông xuống…” – Hegel đã viết như vậy khi đề cập đến sự kết tinh của văn hóa, vốn được thể hiện qua những tác phẩm kinh điển quan trọng trong thời kỳ suy tàn và sụp đổ của nền văn minh Hy Lạp. Sự phong phú của nền văn hóa đó, tính độc đáo của nó, cùng tầm ảnh hưởng đối với lịch sử phương Tây, cho thấy rằng chuyến bay ấy không chỉ bắt đầu vào thời điểm hoàng hôn của nền văn minh Hy Lạp, mà còn của cả nền văn minh phương Tây.

Continue reading →

Cây anh đào và cây sồi (phần 50)

RỄ SỒI

Những hành lang quyền lực

Hệ thống lưỡng đảng tại Anh thường được ví như một quả lắc. Khi quả lắc này chuyển dịch — nghĩa là khi phe đối lập giành chiến thắng trước chính phủ đương nhiệm — quá trình chuyển giao quyền lực tại London diễn ra nhanh chóng đến mức trông chẳng khác nào một cuộc đảo chính. Chỉ có điều, thay vì xe tăng thì những chiếc xe tải chuyển nhà lại xuất hiện vào lúc bình minh bên ngoài tư gia của các bộ trưởng. Kết quả các cuộc bầu cử quốc hội, vốn thường diễn ra vào thứ Năm, sẽ được công bố vào sáng thứ Sáu. Ngay trong ngày hôm đó, Thủ tướng sẽ thông báo với Nữ hoàng về việc chính phủ từ chức, lãnh đạo của đảng chiến thắng được triệu tập đến cung điện Buckingham và, sau nghi thức “hôn tay” (thề trung thành), sẽ chuyển đến số 10 phố Downing — ngay cả khi những nhân viên chuyển nhà vẫn đang khuân vác các thùng đồ đạc của người tiền nhiệm ra ngoài.

Continue reading →

Cây anh đào và cây sồi (phần 49)

RỄ SỒI

Các nghị sĩ hàng ghế sau và các nghị sĩ điều phối

“Người ngoài, bỏ mũ xuống!” — lời kêu gọi từ thời trung cổ này vang vọng khắp những hành lang rộng lớn của cung điện Westminster, báo hiệu rằng Chủ tịch Hạ viện, đi trước là cây quyền trượng, đang tiến về phía Hạ viện. Đám đông đa dạng — gồm du khách nước ngoài, học sinh cùng hướng dẫn viên, và những người về hưu từ các tỉnh xa — bỗng trở nên im lặng đầy tôn kính, như thể họ đang chứng kiến, thậm chí là tham gia vào một nghi thức thiêng liêng. Quả thực, Sảnh Trung tâm (Central Lobby) — nơi tập trung phần lớn khách tham quan — trông chẳng khác nào một thánh đường, với những bức tranh khảm trang trí trên các vòm trần. Bốn tấm bảng tại đây khắc họa các vị thánh bảo trợ và biểu tượng quốc gia của những vùng lãnh thổ hợp thành Vương quốc Anh: Thánh George cùng hoa hồng đại diện cho nước Anh; Thánh Andrew cùng hoa kế đại diện cho Scotland; Thánh David cùng cây tỏi tây đại diện cho xứ Wales; và Thánh Patrick cùng cỏ ba lá đại diện cho Ireland.

Continue reading →

Cây anh đào và cây sồi (phần 48)

RỄ SỒI

Một bịch len

Mỗi năm, khoảng một triệu du khách bước dưới những mái vòm của cung điện Westminster. Họ ngước nhìn lên, lơ đãng nghe hướng dẫn viên, choáng ngợp trước vô số tượng đài, chân dung, bích họa và tranh thảm. Bị bủa vây bởi hàng loạt tên gọi và sự kiện, du khách không khỏi cảm thấy chóng mặt—giống như một học sinh đang cuống cuồng lật giở bộ sách giáo khoa lịch sử dày cộp trước kỳ thi.

Du khách được biết rằng tòa nhà theo phong cách Gothic bên bờ sông Thames với tháp đồng hồ Big Ben—hình ảnh vốn đã quá quen thuộc trên các tấm bưu thiếp—thực chất không phải là một công trình thời trung cổ, khác với công trình lân cận là tu viện Westminster. Kiến trúc sư Charles Barry đã khéo léo mô phỏng phong cách Gothic hậu kỳ khi xây dựng tòa nhà này vào năm 1850, ngay trên nền cung điện cũ vốn đã bị thiêu rụi gần như hoàn toàn. Chỉ có Đại sảnh Westminster (Westminster Hall) nổi tiếng—nơi từng diễn ra các phiên tòa xét xử Thomas More dưới thời vua Henry VIII và xử vua Charles I dưới thời Cromwell—là còn tồn tại suốt sáu thế kỷ qua; cho đến tận ngày nay, nơi đây vẫn gây ấn tượng mạnh với du khách nhờ nhịp vòm rộng 25 mét, được nâng đỡ bởi hệ thống các thanh xà bằng gỗ sồi.

Continue reading →

Steve Huynh: Văn hóa viết ở Amazon đang lụi tàn?

Giới thiệu: Steve Huynh có gần 20 năm kinh nghiệm làm kỹ sư phần mềm ở công ty Amazon và lên đến vị trí Principal Software Engineer. Từ 2024 anh chuyển sang làm content chuyên nghiệp, duy trì kênh youtube và substack A Life Engineered và tư vấn về thăng tiến nghề nghiệp. Bài dưới đây dịch từ bài trên substack của anh.

On the Death of Amazon’s Writing Culture

Cách mà AI biến thứ từng là siêu sứcmạnh trở thành điểm yếu.

Mới đây tại công ty Amazon, 30 phút sau khi cuộc họp review bắt đầu, một quản lý sản phẩm cấp cao (cấp L7) bắt đầu thảo luận về một tài liệu 6 trang. Chỉ hai phút sau khi anh ta bắt đầu trình bày, tất cả mọi người trong phòng đều nhận ra rõ ràng rằng anh ta đang đọc tài liệu đó lần đầu tiên.

Continue reading →