RỄ SỒI

Scotland và Wales

Khi bàn về nước Anh (England) và người Anh, có lẽ cần lưu ý rằng đối với cư dân tại Quần đảo Anh, các thuật ngữ này mang ý nghĩa khác biệt đôi chút so với cách chúng ta hiểu.

Nếu bắt gặp những dòng tiêu đề như “Nước Anh bứt phá”, “Nước Anh bỏ xa các đối thủ”, hay “Nước Anh lại giành chiến thắng” trên trang nhất các tờ báo tại London, đừng vội cho rằng cái nôi của cuộc Cách mạng Công nghiệp đã lấy lại vị thế “công xưởng của thế giới” như trước đây. Trong những trường hợp này, tiêu đề đó gần như chắc chắn đang đề cập đến bóng đá (vào mùa đông) hoặc cricket (vào mùa hè). Tại quốc gia này, từ “England” (nước Anh) thực tế thường chỉ được sử dụng trong ngữ cảnh thể thao.

RỄ SỒI

Một ngoại lệ của quy tắc

Hương cỏ khô hòa quyện cùng vị mặn nồng của rong biển. Tiếng gia súc rống xen lẫn tiếng hải âu kêu vang. Những con đường nhỏ hẹp, quanh co, vắng bóng xe cộ một cách lạ thường. Thay vì những chiếc xe tải nhả khói mù mịt, người ta chỉ bắt gặp những cỗ xe chở thùng sữa hay các đàn gia súc. Mỗi khi gặp ai đó trên đường, họ đều thân thiện đưa tay chạm vào vành mũ chào bạn—rõ ràng, việc chạm mặt một người khác ở nơi đây là một niềm vui hiếm có. Đây chính là nơi rìa phía tây châu Âu gặp gỡ Đại Tây Dương. Đặt chân đến Ireland, bạn như lạc vào một thế giới hoàn toàn khác biệt so với nước Anh—một nơi mà ngay cả thời gian dường như cũng trôi theo một nhịp điệu riêng. Trái ngược với vẻ ngăn nắp, trật tự của cảnh quan nước Anh, mọi thứ ở đây đều mang nét phóng khoáng, tràn đầy sức sống, nhưng đồng thời vẫn giữ được vẻ cổ xưa, nguyên sơ tựa như thuở hồng hoang.

RỄ SỒI

Fleet Street và Scotland Yard

Fleet Street không chỉ đơn thuần là tên một con phố tại London, chạy từ khu City—thành trì của tư bản Anh—về phía tây thủ đô, nơi đặt các trung tâm quyền lực chính trị là Westminster và Whitehall. Nhắc đến Fleet Street chính là nhắc đến nền báo chí Anh nói chung, mặc dù nhiều tờ báo lớn từ lâu đã chuyển đi nơi khác—một số chuyển đến Gray’s Inn Road, số khác sang bờ nam sông Thames. Người Anh rất ham đọc báo; họ không thể thiếu báo dù chỉ một ngày, nhất là vào Chủ nhật. Xét về số lượng báo phát hành bình quân đầu người, Anh nằm trong nhóm dẫn đầu thế giới, sánh ngang với Nhật Bản. Do đó, Fleet Street là hiện thân cho một khía cạnh quan trọng trong đời sống người Anh.

RỄ SỒI

Pall Mall và St. James’s

Một dinh thự ba tầng nằm trên phố Pall Mall. Lối vào mang số 104, tọa lạc trên một bệ đỡ cao. Ngoài con số đó ra, chẳng còn bất kỳ dòng chữ nào khác để nhận diện. Người ta mặc định rằng, ai cần biết thì ắt hẳn đã biết rõ vị trí của Reform Club – một trong những câu lạc bộ lừng danh tại London, nằm tập trung dọc theo khu vực Pall Mall và St. James’s. Chính là cái Reform Club đó, nơi Phileas Fogg – quý ông người Anh quen thuộc với độc giả của Jules Verne – đã khởi hành cho chuyến phiêu lưu vòng quanh thế giới trong tám mươi ngày, và cũng là nơi ông trở về sau hành trình đó.

RỄ SỒI

Những hành lang quyền lực

Hệ thống lưỡng đảng tại Anh thường được ví như một quả lắc. Khi quả lắc này chuyển dịch — nghĩa là khi phe đối lập giành chiến thắng trước chính phủ đương nhiệm — quá trình chuyển giao quyền lực tại London diễn ra nhanh chóng đến mức trông chẳng khác nào một cuộc đảo chính. Chỉ có điều, thay vì xe tăng thì những chiếc xe tải chuyển nhà lại xuất hiện vào lúc bình minh bên ngoài tư gia của các bộ trưởng. Kết quả các cuộc bầu cử quốc hội, vốn thường diễn ra vào thứ Năm, sẽ được công bố vào sáng thứ Sáu. Ngay trong ngày hôm đó, Thủ tướng sẽ thông báo với Nữ hoàng về việc chính phủ từ chức, lãnh đạo của đảng chiến thắng được triệu tập đến cung điện Buckingham và, sau nghi thức “hôn tay” (thề trung thành), sẽ chuyển đến số 10 phố Downing — ngay cả khi những nhân viên chuyển nhà vẫn đang khuân vác các thùng đồ đạc của người tiền nhiệm ra ngoài.

RỄ SỒI

Các nghị sĩ hàng ghế sau và các nghị sĩ điều phối

“Người ngoài, bỏ mũ xuống!” — lời kêu gọi từ thời trung cổ này vang vọng khắp những hành lang rộng lớn của cung điện Westminster, báo hiệu rằng Chủ tịch Hạ viện, đi trước là cây quyền trượng, đang tiến về phía Hạ viện. Đám đông đa dạng — gồm du khách nước ngoài, học sinh cùng hướng dẫn viên, và những người về hưu từ các tỉnh xa — bỗng trở nên im lặng đầy tôn kính, như thể họ đang chứng kiến, thậm chí là tham gia vào một nghi thức thiêng liêng. Quả thực, Sảnh Trung tâm (Central Lobby) — nơi tập trung phần lớn khách tham quan — trông chẳng khác nào một thánh đường, với những bức tranh khảm trang trí trên các vòm trần. Bốn tấm bảng tại đây khắc họa các vị thánh bảo trợ và biểu tượng quốc gia của những vùng lãnh thổ hợp thành Vương quốc Anh: Thánh George cùng hoa hồng đại diện cho nước Anh; Thánh Andrew cùng hoa kế đại diện cho Scotland; Thánh David cùng cây tỏi tây đại diện cho xứ Wales; và Thánh Patrick cùng cỏ ba lá đại diện cho Ireland.

RỄ SỒI

Một bịch len

Mỗi năm, khoảng một triệu du khách bước dưới những mái vòm của cung điện Westminster. Họ ngước nhìn lên, lơ đãng nghe hướng dẫn viên, choáng ngợp trước vô số tượng đài, chân dung, bích họa và tranh thảm. Bị bủa vây bởi hàng loạt tên gọi và sự kiện, du khách không khỏi cảm thấy chóng mặt—giống như một học sinh đang cuống cuồng lật giở bộ sách giáo khoa lịch sử dày cộp trước kỳ thi.

Du khách được biết rằng tòa nhà theo phong cách Gothic bên bờ sông Thames với tháp đồng hồ Big Ben—hình ảnh vốn đã quá quen thuộc trên các tấm bưu thiếp—thực chất không phải là một công trình thời trung cổ, khác với công trình lân cận là tu viện Westminster. Kiến trúc sư Charles Barry đã khéo léo mô phỏng phong cách Gothic hậu kỳ khi xây dựng tòa nhà này vào năm 1850, ngay trên nền cung điện cũ vốn đã bị thiêu rụi gần như hoàn toàn. Chỉ có Đại sảnh Westminster (Westminster Hall) nổi tiếng—nơi từng diễn ra các phiên tòa xét xử Thomas More dưới thời vua Henry VIII và xử vua Charles I dưới thời Cromwell—là còn tồn tại suốt sáu thế kỷ qua; cho đến tận ngày nay, nơi đây vẫn gây ấn tượng mạnh với du khách nhờ nhịp vòm rộng 25 mét, được nâng đỡ bởi hệ thống các thanh xà bằng gỗ sồi.

RỄ SỒI

Hành trình của cỗ xe mạ vàng

Đã thành thông lệ, một ngày tháng Mười một ảm đạm lại trở thành phông nền cho nghi lễ thường niên rực rỡ và tráng lệ nhất tại London: Lễ Khai mạc Quốc hội. Cỗ xe ngựa mạ vàng của Nữ hoàng, được kéo bởi sáu chú ngựa trắng xếp cặp, từ từ lăn bánh qua cổng cung điện Buckingham. Theo hộ tống bà là một đội kỵ binh thuộc Lực lượng Kỵ binh trong những bộ lễ phục mang phong cách từ thời trận Waterloo—những kỵ binh mặc giáp ngực sáng loáng và đội mũ gắn lông vũ. Cỗ xe hoàng gia—với những người điều khiển ngựa mặc áo khoác kiểu trung cổ và được kéo bởi “động cơ” sáu mã lực truyền thống—tiến bước cùng đội danh dự cưỡi ngựa đen dọc theo phố Whitehall, hướng về Quảng trường Quốc hội và cuối cùng dừng chân tại cung điện Westminster.

RỄ SỒI

“Môi trên cương ngạnh”

“Gà trống và chó bull” (Roosters and Bulldogs) — đó là tiêu đề một chương trong cuốn sách The French and the English (Người Pháp và Người Anh) của nhà văn Richard Faber sống tại London. Khi bàn về những người láng giềng bên kia eo biển Manche, người Anh thường so sánh sự hiếu chiến của chú gà trống Gaulois với sự bền bỉ, kiên cường tựa như loài chó bull của mình; họ đối lập sự biến động cảm xúc thất thường với sự kiềm chế và tự chủ — những đức tính mà trong thời khắc khủng hoảng có thể chuyển hóa thành lòng quyết tâm sắt đá.

RỄ SỒI

Uống trà cùng Nữ hoàng

Có lần vợ chồng tôi được mời đến dự tiệc trà tại cung điện Buckingham. Nữ hoàng thường tổ chức những buổi tiếp tân như vậy vào mùa hè trên bãi cỏ trong khuôn viên vườn cung điện, bao quanh bởi bức tường cao. Ở góc dưới bên phải tấm thiệp mời có ghi dòng chữ: “Morning coat (áo đuôi tôm kiểu ban ngày), quân phục hoặc com-lê.” Theo ngôn ngữ nghi thức ngoại giao, “morning coat” chính là loại trang phục mà một quý ông được kỳ vọng sẽ mặc khi đến xem giải đua ngựa Royal Ascot (và cũng là trang phục mà Giáo sư Higgins lập dị đã không mặc khi lần đầu đưa Eliza đến đó). Bộ trang phục này bao gồm một chiếc mũ chóp cao màu xám, áo khoác đuôi tôm cùng màu, một chiếc ô cán cong và một bông hoa cẩm chướng cài trên khuy áo. Tất nhiên, người ta có thể thuê trọn bộ trang phục này từ các cửa hàng chuyên dụng. Tuy nhiên, sau khi cân nhắc, tôi quyết định rằng vì cả đời mình chưa từng đội mũ chóp cao màu xám, thì lần này cũng chẳng cần đến nó làm gì—nhất là khi chính Nữ hoàng đã đưa ra các lựa chọn thay thế là “quân phục hoặc com-lê”.