Category Archives: X. hội & G. dục

Các bài viết về xã hội và giáo dục nói chung

Bỏ qua ganh đua, tập trung vào quá trình

Trong hồi ký, diễn viên Bryan Cranston (Breaking Bad) kể về bước ngoặt tinh thần của anh khi tham gia buổi diễn thử 20 năm về trước. Thông thường, anh và các diễn viên khác sẽ mỉm cười lịch sự với nhau trong khi hồi hộp chờ đến lượt mình. Tất cả mọi người đều tập trung vào kết quả, vì họ đều ở đó để cạnh tranh nhận vai.

Mọi thứ thay đổi khi Bryan bắt đầu tập trung vào quá trình thay vì kết quả. Khi anh ngừng suy nghĩ rằng việc diễn thử chỉ là một công cụ để đạt được mục đích, và bớt suy nghĩ về kết quả cuối cùng, bỗng nhiên anh được tự do để tận hưởng việc mình làm.

“Tôi không đến buổi diễn thử để lấy cái gì cả: công việc, tiền, hay sự công nhận. Tôi không đến để thi thố với người khác. Tôi đến để cống hiến.”

Suy nghĩ này đã giúp Bryan tự giải phóng để có thể phát huy hết tài năng.

Bất cứ khi nào chúng ta cố thành công trong việc gì đó – để được thăng chức, nhận đầu tư hay chốt hợp đồng, ta bị trói vào kết quả. Việc chú tâm vào một tương lai mà ta không thể kiểm soát ngăn cản ta phát huy hết khả năng của mình tại thời điểm đó.

Chúng ta không chiến thắng bằng cách đánh gục đối thủ. Chúng ta thắng khi có động lực làm những gì tốt nhất có thể, không liên quan đến việc đối thủ đang làm gì.

Dịch từ nguồn.

Các hạng nông dân trong CCRĐ

Cải cách ruộng đất chia nông dân thành các hạng:

  • Cố nông: những người nghèo tận cùng, ko có ruộng đất, phải bán vợ đợ con, cày thuê cuốc mướn
  • Bần nông: nông dân nghèo, có thể có chút ruộng, nhưng nợ nần, thiếu đói
  • Trung nông bậc dưới: có ruộng k0 lớn, đủ ăn nếu thuận thời tiết, có thể xây được nhà gỗ, tậu được trâu, hoặc chung tiền mua trâu
  • Trung nông bậc trên: có đủ ruộng cày, có thể xây được nhà gỗ, tậu được trâu, đủ ăn quanh năm
  • Phú nông bao gồm địa chủ, bá hộ, phú hộ, cường hào… những người có nhiều ruộng đất, nhà cửa, trâu bò và gia nhân, người hầu, thê thiếp

(theo Phan Cẩm Thượng. Văn minh vật chất của người Việt)

Review sách: Nghệ thuật đàm phán đỉnh cao

Alphabooks, 2018

Tựa đề sách tiếng Việt có sự khác biệt khá xa so với tiếng Anh (crucial conversations – những cuộc trao đổi có tầm quan trọng đặc biệt), có lẽ vì có chữ “đàm phán” thì dễ bán cho những doanh nhân hơn. Thực tế thì trao đổi (conversation) khác với đàm phán (negotiation) ở chỗ không nhất thiết phải đi đến một thỏa thuận gì rõ ràng và cố định cả. Sau trao đổi, nhiều khi chỉ cần hai bên nói ra được ý kiến của nhau, lắng nghe nhau, là đã đủ để có những hành động tương ứng sau đó.

Continue reading

Về mục đích

Đa số dân tình trôi trong cuộc đời như một thứ quen thuộc trôi nổi trên sông.
Theo dòng nước, tiện đâu sống đấy.
Đó là bọn khờ dại.

Những người đặc biệt tài giỏi thì đương đầu với dòng chảy.
Họ bơi ngược dòng: ngược với cha mẹ, luật pháp, chính quyền.
Đó là những thằng ngu.

Continue reading

Ba loại lòng tốt

Thứ nhất là lòng tốt của “làm ơn”, “cảm ơn” và “tôi đã sai, tôi xin lỗi.” Những sự tử tế nho nhỏ giúp ta tương tác suôn sẻ, và khiến những người khác cảm thấy ta không vô cảm với họ. Chúng không gây ra phí tổn gì cho ta, và trên thực tế, trong đa số tình huống, vào cuộc với lòng tốt là phần thiết yếu của kết nối, gắn kết và tiến bước.

Continue reading

Sáu quy tắc của George Orwell

Sáu quy tắc cơ bản trong việc viết, của George Orwell, được tờ The Economist đưa vào Style Guide nổi tiếng của mình. Theo họ, các quy tắc này giúp tác giả viết được những bài dễ hiểu nhất với người đọc, họ không phải mất công động não (The first requirement of The Economist is that it should be readily understandable. Clarity of writing usually follows clarity of thought. So think what you want to say, then say it as simply as possible)

George Orwell’s six elementary rules (“Politics and the EnglishLanguage”, 1946):

1. Never use a metaphor, simile or other figure of speech which you are used to seeing in print – Đừng bao giờ sử dụng các phép ẩn dụ, so sánh hoặc các lối nói khác mà bạn thường thấy trên báo in
2. Never use a long word where a short one will do – Đừng bao giờ sử dụng một từ dài, nếu có thể dùng một từ ngắn tương đương
3. If it is possible to cut out a word, always cut it out – Nếu có thể cắt bỏ một từ, hãy luôn cắt bỏ nó đi
4. Never use the passive where you can use the active – Đừng bao giờ sử dụng dạng bị động ở những chỗ có thể sử dụng dạng chủ động.
5. Never use a foreign phrase, a scientific word or a jargon word if you can think of an everyday English equivalent – Đừng bao giờ sử dụng một cụm từ nước ngoài, một từ khoa học hoặc một từ lóng nếu bạn có thể nghĩ ra một từ tương đương của tiếng Anh giao tiếp.
6. Break any of these rules sooner than say anything outright barbarous – Hãy phá bỏ bất cứ quy tắc nào ở trên, nếu kết quả nhận được là gì đó ấn tượng

Tham khảo: The Economist Style Guide

Phân biệt: định kiến, thành kiến và thiên kiến

Chúng đều là những quan điểm, niềm tin có trong đầu bạn và không chính xác, không được khẳng định qua thực tế (fact) hoặc có nhưng không đầy đủ (khẳng định vội vàng). Chúng khác nhau ở chỗ:

Continue reading

Viện sĩ Gelfand – không học lớp 10 và chưa từng là sinh viên

Israel Gelfand (1913-2009) – một trong những nhà toán học vĩ đại nhất thế kỷ 20, tác giả của nhiều công trình lý thuyết và nghiên cứu ứng dụng phương pháp toán học trong lĩnh vực vật lý, địa chấn, sinh học, sinh lý thần kinh, y học. Sinh ra ở làng Okny, Ukraina. Sau khi chỉ tốt nghiệp chín lớp phổ thông, không học đại học, ông vào làm nghiên cứu sinh Khoa Toán Cơ MGU, ở tuổi 27, trở thành tiến sĩ khoa học và ở tuổi bốn mươi – là viện sỹ thông tấn Viện Hàn lâm Khoa học Liên Xô. Gelfand là người giành được nhiều giải thưởng quốc gia và quốc tế; tiến sĩ danh dự của bảy trường đại học nước ngoài, bao gồm Harvard và Oxford; thành viên nước ngoài danh dự của Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Hoa Kỳ.

Continue reading

Tại sao Louis Armstrong luôn đeo Ngôi sao David?

Một trong những nhạc công nổi tiếng nhất thế kỷ XX, Louis Armstrong, là cháu của nô lệ da đen được đưa đến Mỹ.  Ông sinh ra và trải qua tuổi thơ trong nghèo khó.

Trong hồi ký của mình do Đại học Oxford xuất bản, ông kể về những năm tháng đầu đời đã được nuôi dưỡng và thay đổi bởi một gia đình Do Thái nghèo.

Continue reading

Review sách: Cha mẹ độc hại

Skybooks phát hành, 2018

Con cái được dạy và định hướng bởi xã hội rằng chúng phải yêu quý, biết ơn, nghe lời, phục tùng bố mẹ gần như tuyệt đối. Có một câu nói rất phổ biến và được tung hô nhiều “đi khắp thế gian không ai tốt bằng mẹ, gánh nặng cuộc đời không ai khổ bằng cha”. Đó là câu nói không đúng và nguy hiểm vì gây ảo tưởng.

Trong cuốn “cha mẹ độc hại” (toxic parents), tác giả nêu ra và phân tích các loại cha mẹ bạo hành và gây tổn thương tâm lý suốt đời cho con trẻ, bao gồm các loại cha mẹ kiểm soát từng li từng tý, bạo hành lời nói, thể xác, tình dục, v.v. Sau đó, ở phần 2, tác giả đưa ra các hướng dẫn để người đọc-nạn nhân tự chữa lành cho mình, hoặc đi tìm sự trợ giúp.

Có một điểm cần lưu ý là tác giả tỏ thái độ gay gắt hơi quá đối với các bố mẹ trong câu chuyện, và đánh giá động cơ hành vi của họ là tiêu cực. Có thể đó là vì tác giả muốn đẩy sự phẫn nộ của người đọc lên cao trào, ngõ hầu vượt qua được rào cản tâm lý về bố mẹ mình. Trong thực tế, có thể các bố mẹ có động cơ tốt, muốn tốt cho con cái nhưng đã hành động theo cách gây tổn thương cho chúng.

Tác giả cũng chỉ ra sai lầm của Freud (như Alice Miller đã chỉ ra) cho rằng các chuyện lam dụng tình dục là do trẻ con tưởng tượng ra chứ không có thật. Sai lầm này đến nay vẫn còn gây ra hậu quả là những chuyện như vậy bị che giấu hoặc bỏ qua.

Nếu bạn không phải là nạn nhân của bạo hành gia đình thuở nhỏ, thì cũng nên đọc để biết để có cách yêu thương và chăm sóc con cái đúng, và giúp những người đã từng bị tổn thương.

Tác giả có dẫn 2 cuốn sách nổi tiếng của nhà tâm lý học Alice Miller, Prisoners of Childhood và For Your Own Good – các độc giả nên tìm đọc để hiểu rõ hơn các cơ chế tâm lý trong vấn đề bạo hành và gây tổn thương cho trẻ nhỏ.

Tham khảo bài review tiếng Việt chi tiết hơn.