Giới thiệu của người dịch. Đây là các bài viết của Harold A. Innis (1894-1952) được tập hợp in trong sách The Bias of Communication xuất bản năm 1951. Innis là giáo sư về kinh tế chính trị tại đại học Toronto, và có nhiều khám phá quan trọng về lý thuyết truyền thông. Ông là người có nhiều ảnh hưởng đến Marshall McLuhan (1911-1980), vốn là học trò và đồng nghiệp.
Các bài viết trong sách có chung chủ đề về đặc điểm thời gian và không gian của các phương tiện truyền thông và ảnh hưởng của chúng đến thể chế quyền lực và sự thay đổi của các nền văn minh – rất đáng suy ngẫm trong kỷ nguyên AI khi có sự dịch chuyển tri thức từ các phương tiện cũ sang một môi trường hoàn toàn mới.
TÍNH THIÊN LỆCH CỦA TRUYỀN THÔNG (THE BIAS OF COMMUNICATION) [14]
Sự xuất hiện của hàng loạt hiện tượng văn hóa vào các thời kỳ khác nhau trong lịch sử văn minh phương Tây đã được Giáo sư A. L. Kroeber mô tả trong tác phẩm Configurations of Cultural Growth (Berkeley, 1946). Ông đưa ra những nhận định gợi mở tại nhiều điểm khác nhau nhằm giải thích mức độ mạnh hay yếu tương đối của các thành phần văn hóa, nhưng không đi sâu vào thảo luận chi tiết. Tôi không có ý định làm gì hơn ngoài việc bổ sung một chú giải cho những nhận định này, qua đó thảo luận về tầm quan trọng của truyền thông đối với sự hưng thịnh và suy tàn của các xu hướng (trait) văn hóa. Phương tiện truyền thông (medium of communication) luôn có ảnh hưởng quan trọng đến việc phổ biến tri thức qua không gian và thời gian; do đó, việc nghiên cứu các đặc tính của phương tiện này trở nên cần thiết để đánh giá tầm ảnh hưởng của nó trong bối cảnh văn hóa tương ứng. Tùy thuộc vào đặc tính của mình, phương tiện đó có thể thích hợp hơn cho việc phổ biến tri thức qua thời gian thay vì không gian—đặc biệt nếu phương tiện đó nặng, bền và khó vận chuyển—hoặc ngược lại, thích hợp hơn cho việc phổ biến qua không gian thay vì thời gian—đặc biệt nếu phương tiện đó nhẹ và dễ vận chuyển. Việc chú trọng tương đối vào yếu tố thời gian hay không gian sẽ hàm ý một sự thiên lệch quan trọng đối với nền văn hóa mà phương tiện đó gắn liền.
Continue reading