Tag Archives: tư duy hội tụ

Bản đồ và la bàn

Bài viết của Seth Godin:

Chẳng phải thật tuyệt vời sao, nếu ta luôn có bản đồ cho mọi thứ? Một bộ hướng dẫn từng bước về cách đi từ chỗ này đến chỗ kia, bất kể ta đang ở đâu và bất kể muốn đi đâu.

Steve Pressfield kể câu chuyện kỳ ​​diệu này:

Một tay súng Ghurka trốn khỏi nhà tù Nhật ở miền nam Miến Điện và đi sáu trăm dặm một mình qua những khu rừng để tìm đến tự do. Cuộc hành trình dài 5 tháng, nhưng anh ta không hề hỏi đường và không bao giờ lạc đường. Thứ nhất, vì anh ta không nói tiếng Miến và thứ hai, vì anh ta coi tất cả người Miến Điện là phản bội. Anh ta đã sử dụng một tấm bản đồ và khi tới được Ấn Độ, anh đã đưa nó cho các sĩ quan Tình báo, những người muốn biết tất cả về cuộc phiêu lưu của anh ta. Anh đã đánh dấu bằng bút chì tất cả ngã rẽ mà mình đã thực hiện, tất cả đường và lối mòn đã đi, tất cả các con sông đã băng qua. Nó đã rất có ích cho anh, tấm bản đồ đó. Nhưng các sĩ quan Tình báo thì không thấy nó hữu ích. Vì đó là bản đồ đường phố của London.

Tôi thích câu chuyện này.

Kết thúc có hậu đến từ sự thấu hiểu la bàn, chứ không phải sự hiện diện của một tấm bản đồ hữu ích.

Nếu bạn có bản đồ sai, la bàn đúng sẽ đưa bạn về nhà nếu bạn biết cách dùng.

Bạn đang đi đâu?

Continue reading

Tư duy hội tụ và tư duy phân nhánh

(Convergent thinking and divergent thinking)

Divergent Convergent Thinking

Convergent thinking (CT – tư duy hội tụ) là tư duy tập trung vào câu trả lời, là khả năng tìm câu trả lời “đúng” cho những câu hỏi chuẩn mực, không đòi hỏi phải sáng tạo.  Lối tư duy này nhấn mạnh vào tốc độ, độ chính xác, và hiệu quả khi câu trả lời đã có từ trước, chỉ cần nhớ lại hoặc suy luận ra. Đây là lối tư duy kiểu “học thuộc lòng”, là sản phẩm phổ biến của nền giáo dục theo kiểu nhồi nhét. Tư duy này cần thiết, nhưng chỉ cho tình huống phải ra quyết định rất nhanh, hoặc giải quyết vấn đề cũ. Những người thiên về CT rất sợ đưa ra câu trả lời “sai”. Mấu chốt của nó là “tìm câu trả lời”.

Divergent thinking (DT – tư duy phân nhánh) là tư duy bắt đầu bằng câu hỏi và rẽ nhánh ra nhiều giải pháp, ý tưởng khác nhau. Lối tư duy này hiệu quả khi phải sáng tạo, tìm lời giải cho một vấn đề mới (bao gồm cả vấn đề cũ nhưng ở trong hoàn cảnh mới). Tư duy này cần thời gian, và cả thử sai, để đi đến giải pháp tốt nhất. Những người thiên về DT không sợ đưa ra những ý tưởng, giải pháp “ngớ ngẩn”. Mấu chốt của nó là “đặt câu hỏi (đặt vấn đề)”.

Khi làm một việc mới (điển hình là trong một start-up), khả năng DT rất quan trọng, vì ngay cả các vấn đề cũ cũng được đặt trong hoàn cảnh mới, đòi hỏi một câu trả lời khác so với trước. Nếu sử dụng CT và “nhanh chóng” tìm ra câu trả lời, thì tổ chức sẽ đi vào lối mòn và không thể sáng tạo được.

Trẻ con vốn dĩ có khả năng DT rất tốt, tuy nhiên trong quá trình đi học rất dễ bị “giáo dục” trở thành CT (vì trả lời “đúng” thì được điểm cao). Bố mẹ và thầy cô cần giúp trẻ duy trì được khả năng DT của chúng, vì đây mới là khả năng mà robot không có (ít ra là trong tương lai gần).