Neo sự nghiệp (career anchor)


Giới thiệu. Cả nhân viên lẫn công ty đều tìm cách phát huy tối đa năng lực và đóng góp của nhân viên, thông qua một lộ trình thăng tiến sự nghiệp. Các bước đi tiếp theo trên lộ trình đó thường gắn với thành tích, nguyện vọng của nhân viên và nhu cầu của tổ chức. Nếu hai bên biết được loại sự nghiệp nào mà nhân viên ưa thích, thì việc thăng tiến sẽ trở nên hiệu quả hơn, không xảy ra “nhầm chỗ”. Ví dụ có nhân viên thích quản lý chung, có người thì lại thích làm chuyên môn, mà đôi khi họ cũng không thực sự ý thức được.

Edgar Schein đã xác định 8 loại như vậy, và đặt tên là neo sự nghiệp (career anchor). Nếu áp dụng khái niệm này, công ty và nhân viên sẽ tìm được con đường hiệu quả nhất và nhanh nhất.

Neo sự nghiệp phát triển theo thời gian và trở thành hình ảnh mà một người nghĩ về bản thân (self-concept, self-image), định hình bản sắc cá nhân của người đó, và bao gồm:

  • Tài năng, kỹ năng và khả năng – những thứ mà ta tin rằng mình giỏi hoặc kém. 
  • Động cơ và nhu cầu – điều gì là quan trọng đối với ta và tồn tại dưới dạng mục tiêu. Ví dụ: tiền bạc, địa vị, thách thức, quyền tự chủ.
  • Thái độ và giá trị – loại hình tổ chức mà ta cảm thấy thoải mái, phù hợp với giá trị và niềm tin của bản thân.

Đánh giá thế nào?

Với mỗi câu trong số 40 câu sau đây, hãy đánh giá xem chúng đúng với bạn ở mức nào bằng cách cho điểm từ 1-6, điểm càng cao thì câu đó càng đúng với bạn. Ví dụ: Với câu “Tôi mơ ước trở thành Giám đốc điều hành của một công ty”, bạn sẽ cho điểm như sau:

  • “1” nếu câu nói đó không bao giờ đúng với bạn
  • “2” hoặc “3” nếu câu này đôi khi đúng với bạn, với 2 cấp độ
  • “4” hoặc “5” nếu câu này thường đúng với bạn, với 2 cấp độ
  • “6” nếu câu này luôn đúng với bạn

Các câu hỏi:

  1. Tôi mơ ước trở nên giỏi trong những việc mình làm đến mức mọi người thường xuyên tìm đến tôi như một chuyên gia để xin lời khuyên
  2. Tôi cảm thấy thỏa mãn nhất (most fulfilled) với công việc khi tôi có thể tích hợp và quản lý những nỗ lực của người khác.
  3. Tôi mơ ước có một sự nghiệp cho phép tôi tự do làm việc theo cách của mình và lịch trình của mình.
  4. Với tôi, sự an toàn và ổn định quan trọng hơn là sự tự do và tự chủ.
  5. Tôi luôn tìm kiếm những ý tưởng có thể cho phép tôi sáng lập doanh nghiệp của riêng mình.
  6. Tôi sẽ chỉ cảm thấy thành công (feel successful) trong sự nghiệp khi tôi cảm giác là đã thực sự đóng góp cho xã hội.
  7. Tôi mơ về một sự nghiệp mà tôi có thể giải quyết vấn đề hoặc chiến thắng trong những tình huống cực kỳ khó khăn.
  8. Tôi thà bỏ việc còn hơn tiếp tục một công việc gây ảnh hưởng đến khả năng theo đuổi các mối quan tâm cá nhân và chăm sóc gia đình.
  9. Tôi sẽ chỉ cảm thấy thành công trong sự nghiệp khi tôi có thể phát triển các kỹ năng chuyên môn của mình lên mức rất cao.
  10. Tôi mơ ước được phụ trách một tổ chức phức tạp và đưa ra quyết định có ảnh hưởng đến nhiều người.
  11. Tôi cảm thấy thỏa mãn nhất trong công việc khi được hoàn toàn tự do xác định các nhiệm vụ, lịch trình và quy trình của riêng mình.
  12. Tôi thà bỏ việc còn hơn là chấp nhận một nhiệm vụ có thể ảnh hưởng tiêu cực đến sự an toàn của tôi trong tổ chức.
  13. Đối với tôi, xây dựng doanh nghiệp của riêng mình quan trọng hơn việc đạt được vị trí quản lý cấp cao trong tổ chức của người khác.
  14. Tôi thỏa mãn nhất trong sự nghiệp khi tôi có thể sử dụng tài năng của mình để phục vụ người khác.
  15. Tôi sẽ cảm thấy thành công trong sự nghiệp khi tôi có thể sử dụng tài năng của mình để phục vụ người khác.
  16. Tôi mơ về một sự nghiệp cho phép tôi dung hòa các nhu cầu cá nhân, gia đình và công việc.
  17. Với tôi, trở thành một giám đốc kỹ thuật trong lĩnh vực chuyên môn của mình hấp dẫn hơn là trở thành một tổng giám đốc.
  18. Tôi sẽ chỉ cảm thấy thành công trong sự nghiệp khi trở thành tổng giám đốc một tổ chức nào đó.
  19. Tôi sẽ chỉ cảm thấy thành công trong sự nghiệp nếu tôi đạt được sự tự chủ và tự do hoàn toàn.
  20. Tôi tìm kiếm công việc trong các tổ chức mang lại cho tôi cảm giác an toàn và ổn định
  21. Tôi thỏa mãn nhất trong sự nghiệp khi tôi có thể xây dựng một thứ gì đó hoàn toàn từ những ý tưởng và nỗ lực của bản thân.
  22. Với tôi, việc sử dụng các kỹ năng của mình để biến thế giới thành một nơi tốt đẹp hơn để sống và làm việc thì quan trọng hơn là đạt được một vị trí quản lý cấp cao.
  23. Tôi cảm thấy thỏa mãn nhất trong sự nghiệp khi tôi giải quyết được những vấn đề dường như không thể giải quyết được, hoặc chiến thắng trong những hoàn cảnh tưởng như không thể.
  24. Tôi chỉ cảm thấy thành công trong cuộc sống nếu tôi có thể cân bằng các yêu cầu cá nhân, gia đình và sự nghiệp.
  25. Tôi thà nghỉ việc còn hơn là chấp nhận một nhiệm vụ luân chuyển ngoài lĩnh vực chuyên môn của mình.
  26. Với tôi, trở thành một tổng giám đốc hấp dẫn hơn là trở thành giám đốc kỹ thuật trong lĩnh vực chuyên môn hiện tại của tôi.
  27. Với tôi, cơ hội để làm việc theo cách riêng của mình không có các quy tắc và ràng buộc thì quan trọng hơn sự ổn định và an toàn.
  28. Tôi cảm thấy thỏa mãn nhất trong công việc khi cảm thấy có sự đảm bảo chắc chắn về khía cạnh tài chính và việc làm.
  29. Tôi sẽ cảm thấy thành công trong sự nghiệp của mình khi thành công trong việc tạo ra hoặc xây dựng một thứ gì đó là sản phẩm hoặc ý tưởng của riêng tôi.
  30. Tôi mơ ước có một sự nghiệp có thể thực sự đóng góp cho nhân loại và xã hội.
  31. Tôi tìm kiếm các cơ hội việc làm thử thách các kỹ năng giải quyết vấn đề và/hoặc kỹ năng có tính cạnh tranh của tôi.
  32. Cân bằng giữa nhu cầu của cuộc sống cá nhân và nghề nghiệp đối với tôi quan trọng hơn việc đạt được một vị trí quản lý cấp cao.
  33. Tôi thỏa mãn nhất trong công việc của mình khi tôi có thể sử dụng các kỹ năng và tài năng đặc biệt của mình.
  34. Tôi thà nghỉ việc còn hơn là chấp nhận một công việc khiến tôi chệch ra khỏi con đường trở thành tổng giám đốc.
  35. Tôi thà nghỉ việc còn hơn là chấp nhận một công việc làm suy yếu quyền tự chủ và tự do của tôi.
  36. Tôi mơ ước có một sự nghiệp cho phép tôi cảm giác an toàn và ổn định.
  37. Tôi ước mơ thành lập và điều hành công việc kinh doanh của riêng mình.
  38. Tôi thà bỏ việc còn hơn là nhận một nhiệm vụ có thể làm giảm khả năng phục vụ người khác của tôi.
  39. Đối với tôi, giải quyết những vấn đề gần như không thể giải quyết được quan trọng hơn là đạt được vị trí quản lý cấp cao.
  40. Tôi luôn tìm kiếm những cơ hội làm việc có thể hạn chế tối đa ảnh hưởng đến gia đình.

Hãy xem lại các câu trả lời của bạn và tìm tất cả các mục mà bạn đã cho điểm cao nhất. Chọn ra 3 mục có vẻ đúng với bạn nhất và cho mỗi mục đó thêm 4 điểm (xem file chấm điểm kèo theo). Bây giờ bạn có thể chấm điểm cho mình theo các neo.

Hướng dẫn chấm điểm

Trong bảng dưới đây, bạn sẽ thấy các khoảng trống cho mỗi một trong số 40 câu hỏi để bạn điền điểm từ bảng chấm điểm của mình sang. Sau khi đã điền đủ, hãy cộng điểm của từng cột (là từng neo), và chia cho 5 để lấy trung bình:

Mô tả neo sự nghiệp

Bạn có thể lý giải điểm số của mình bằng cách đọc các mô tả dưới đây. Điểm số từ cao nhất đến thấp nhất chính là thứ tự các neo sự nghiệp theo mức độ ưa thích của bạn. Các chữ viết tắt ở bảng tính điểm trên là các tiêu đề của 8 neo sự nghiệp như sau:

TFNăng lực chuyên môn – Technical and Functional Competence
GMNăng lực quản lý chung – General Managerial Competence
AUTự chủ và Độc lập – Autonomy and Independence
SESự bảo đảm và ổn định – Security and Stability
ECSáng tạo khởi nghiệp – Entrepreneurial Creativity
SVPhục vụ và cống hiến cho mục đích cao cả – Service and Dedication to a Cause
CHThách thức thuần túy – Pure Challenge
LSPhong cách sống – Lifestyle
Tám neo sự nghiệp

Năng lực chuyên môn (TF)
Điểm số cao trong phần này gợi ý rằng bạn không muốn từ bỏ cơ hội để áp dụng kỹ năng trong lĩnh vực của mình và tiếp tục phát triển những kỹ năng đó lên mức cao hơn. Bạn định nghĩa bản thân thông qua việc thể hiện các kỹ năng của mình và cảm thấy hạnh phúc nhất khi công việc mang đến cho bạn thử thách trong những lĩnh vực đó. Bạn có thể sẵn sàng quản lý những người khác trong lĩnh vực chuyên môn của mình, nhưng bạn không quan tâm đến việc làm quản lý vị quản lý. Bạn sẽ tránh việc quản lý chung vì điều đó có nghĩa bạn sẽ phải rời bỏ lĩnh vực chuyên môn của mình.

Năng lực quản lý chung (GM)
Điểm số cao trong phần này gợi ý rằng điều bạn không muốn từ bỏ là cơ hội để leo lên một cấp độ đủ cao trong một tổ chức, để cho phép bạn kết hợp nỗ lực của nhiều người với các chức năng khác nhau và chịu trách nhiệm về kết quả đầu ra của một đơn vị trong tổ chức. Bạn muốn chịu trách nhiệm về toàn bộ kết quả. Bạn hiện đang làm việc trong một lĩnh vực kỹ thuật hoặc chuyên môn, nhưng bạn chỉ coi đó là kinh nghiệm học tập cần thiết. Tham vọng của bạn là có được một công việc quản lý chung càng sớm càng tốt. Bạn không có hứng thú với việc trở thành quản lý cấp cao trong một lĩnh vực chuyên môn.

Quyền tự chủ và Độc lập (AU)
Điểm số cao trong phần này gợi ý rằng điều bạn không muốn từ bỏ là cơ hội để định nghĩa công việc của bạn theo cách của riêng bạn. Nếu bạn đang ở trong một tổ chức, bạn muốn tiếp tục làm những công việc cho phép bạn linh hoạt về cách thức và thời gian làm việc. Nếu bạn không thích các quy tắc và hạn chế của một tổ chức ở bất kỳ mức độ nào, bạn sẽ tìm kiếm những công việc cho phép bạn sự tự do mà bạn theo đuổi, chẳng hạn như giảng dạy hoặc tư vấn. Bạn từ chối các cơ hội thăng tiến để giữ quyền tự chủ của mình. Bạn thậm chí có thể tìm cách có một công việc kinh doanh của riêng mình để có cảm giác tự chủ; tuy nhiên, động cơ này không giống với sự sáng tạo của doanh nhân (EC) được mô tả dưới đây.

Sự bảo đảm và ổn định (SE)
Điểm số cao trong phần này gợi ý rằng điều bạn không muốn từ bỏ là sự đảm bảo về việc làm hoặc quyền được làm vĩnh viễn trong một công việc hoặc tổ chức. Mối quan tâm chính của bạn là đạt được cảm giác thành công để có thể thư giãn. Neo sự nghiệp này thể hiện mối quan tâm về sự đảm bảo tài chính (chẳng hạn như lương hưu và chế độ hưu trí) hoặc đảm bảo việc làm. Sự ổn định đó có thể có nghĩa là bạn phải đánh đổi bằng lòng trung thành của mình và sẵn sàng làm bất cứ điều gì mà cấp trên yêu cầu, đổi lấy một hứa hẹn nào đó về việc có thể làm việc vĩnh viễn ở đây. Bạn ít quan tâm đến nội dung công việc và vị trí đạt được trong tổ chức, mặc dù bạn có thể lên đến một cấp cao nếu tài năng cho phép. Cũng như quyền tự chủ, ai cũng có những nhu cầu nhất định về sự bảo đảm và ổn định, đặc biệt là vào những thời điểm khi gánh nặng tài chính trở nên quá mức hoặc khi sắp nghỉ hưu. Những người được “neo” theo cách này luôn quan tâm đến những vấn đề này, và xây dựng hình ảnh bản thân xung quanh việc giữ sự bảo đảm và ổn định trong công việc.

Sáng tạo khởi nghiệp (EC)
Điểm số cao trong phần này gợi ý rằng điều bạn không muốn từ bỏ là cơ hội thành lập một tổ chức hoặc doanh nghiệp của riêng mình, được xây dựng nhờ khả năng của chính bạn và sự sẵn sàng chấp nhận rủi ro và vượt qua thách thức. Bạn muốn chứng minh với thế giới rằng bạn có thể tạo ra một doanh nghiệp là kết quả của nỗ lực của chính bạn. Bạn có thể đang làm việc cho người khác trong khi tìm hiểu và đánh giá các cơ hội tương lai, nhưng bạn sẽ ra đi ngay khi cảm thấy mình có thể thành công. Bạn muốn doanh nghiệp của mình thành công về mặt tài chính như một bằng chứng về khả năng của bản thân.

Phục vụ và cống hiến cho mục đích cao cả (SV)
Điểm số cao trong phần này gợi ý rằng điều bạn không muốn từ bỏ là làm việc để theo đuổi một điều gì đó có giá trị, chẳng hạn như biến thế giới thành một nơi tốt đẹp hơn, giải quyết các vấn đề môi trường, giúp con người sống hòa hợp với nhau hơn, giúp đỡ người khác, giúp con người trở nên an toàn hơn, chữa bệnh bằng các sản phẩm mới, v.v. Bạn theo đuổi những cơ hội như vậy ngay cả khi điều đó có nghĩa là bạn phải chuyển việc. Bạn không chấp nhận chuyển vị trí hoặc thăng chức nếu điều đó có nghĩa bạn sẽ mất đi cơ hội được thỏa mãn các giá trị đó.

Thách thức thuần túy (CH)
Điểm số cao trong phần này gợi ý rằng điều bạn không muốn từ bỏ là cơ hội tìm ra giải pháp cho các vấn đề tưởng như nan giải, chiến thắng những đối thủ khó nhằn hoặc vượt qua những trở ngại khó khăn. Đối với bạn, lý do duy nhất có ý nghĩa để theo đuổi một công việc hoặc sự nghiệp nào đó là nó cho phép bạn chiến thắng những điều không thể. Một số người tìm những thách thức thuần túy như vậy trong những loại công việc trí óc, chẳng hạn như người kỹ sư chỉ quan tâm đến những thiết kế khó một cách không tưởng. Một số khác tìm thách thức trong những tình huống phức tạp về nhiều mặt, ví dụ như nhà tư vấn chiến lược chỉ quan tâm đến những khách hàng sắp phá sản và đã cạn kiệt mọi nguồn lực khác. Một số lại tìm thấy nó trong sự cạnh tranh với người khác, ví dụ như vận động viên chuyên nghiệp hoặc người nhân viên bán hàng xác định mọi đơn hàng là một tình huống thắng hay thua. Tính mới mẻ, sự đa dạng và độ khó đều trở thành mục đích tự thân, và nếu một thứ gì đó dễ dàng thì nó sẽ ngay lập tức trở nên nhàm chán.

Phong cách sống (LS)
Điểm số cao trong phần này gợi ý rằng điều bạn không muốn từ bỏ là một hoàn cảnh cho phép bạn cân bằng và kết hợp nhu cầu của cá nhân, gia đình và nghề nghiệp. Bạn muốn làm cho tất cả các phần chính trong cuộc sống của mình thành một chỉnh thể, do đó bạn cần một nghề nghiệp đủ linh hoạt để làm được điều đó. Bạn có thể phải hy sinh một số thứ trong sự nghiệp (ví dụ, một quyết định chuyển công tác sẽ là một sự thăng tiến nhưng lại làm đảo lộn hoàn toàn cuộc sống của bạn) và bạn định nghĩa thành công theo nghĩa rộng hơn là chỉ trong sự nghiệp. Bạn định nghĩa bản thân nhiều hơn qua toàn bộ cuộc sống của bạn, nơi bạn sống, cách bạn giải quyết các tình huống trong gia đình và cách bạn phát triển bản thân hơn là qua bất kỳ một công việc hoặc một tổ chức cụ thể nào.

Tham khảo: file tính điểm.

Nguồn: Nelacademy. Quỳnh Anh dịch, DatPP hiệu đính.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s