Category Archives: Tâm lý học

Các bài liên quan đến tâm lý học, hỗ trợ tâm lý

Dán nhãn cho các Thế hệ là việc vô nghĩa. Đã đến lúc vứt bỏ chúng

Lời người dịch: các nhãn thế hệ (kiểu Millenian, Gen Z) được sử dụng ngày càng nhiều trong việc mô tả, đánh giá và hành xử với mọi người, kể cả ở VN. Khi tìm hiểu về vấn đề này, tôi thấy một số quan điểm phản đối cách dán nhãn như vậy, mà tôi cho là có lý. Dưới đây là một bài như vậy (link), đăng trong mục Quan điểm của tờ The Washington Post, ngày 7/7/2021. Bài gốc có nhiều link.
Cuối bài này, tôi dẫn thêm một số nguồn khác cùng quan điểm.

Continue reading

Review sách: Chiều kích thứ tư trong kiến trúc

“Chiều kích thứ tư trong kiến trúc. Tác động của công trình lên hành vi” là một cuốn sách rất mỏng (chỉ 64 trang) năm 1975 của hai tác giả Mildred Reed Hall và Edward T. Hall, trong đó Edward T. Hall (bài wikipedia) là nhà nhân học xuất chúng người Mỹ, có nhiều phát hiện trong lĩnh vực văn hóa, ví dụ quan niệm của các dân tộc về thời gian, không gian. Các khái niệm này sau đó được Edgar Schein đưa vào công trình của ông về Văn hóa của Tổ chức.

Continue reading

Phỏng Vấn Tạo Động Lực là gì?

(understanding Motivational Interviewing)

Giới thiệu

Phỏng vấn tạo động lực (PVTĐL – MI) được đề xuất như một cách tiếp cận nhằm mục đích thay đổi hành vi, dựa trên bằng chứng (evidence-based approach). Gọi là ‘phỏng vấn’ có thể gây hiểu nhầm, vì đó không phải là 1 cuộc trò chuyện đơn lẻ nhằm khai thác thông tin của khách, mà là một chuỗi các cuộc trò chuyện có tính chất tham vấn, giúp khách thay đổi tư duy dẫn đến thay đổi hành vi.

“MI là một phong cách giao tiếp hợp tác, hướng mục tiêu, có sự chú ý đặc biệt đến ngôn ngữ của sự thay đổi. Nó được thiết kế để làm tăng động lực cá nhân và tăng cam kết (của đối tượng) đối với một mục tiêu cụ thể, bằng cách khơi gợi và khám phá các nguyên nhân khiến họ muốn thay đổi, trong bầu không khí của sự chấp nhận lẫn nhau và đồng cảm.” (Miller & Rollnick, 2013, trang 29)

Continue reading

(Review sách) Nguyên tố – theo đuổi Đam mê sẽ giúp bạn hạnh phúc và thành công

Giới thiệu

Nguyên tố (element) là khái niệm do Ken Robinson, nhà nghiên cứu giáo dục người Anh, đề xuất. Ông đã viết 2 cuốn sách về chủ đề này. Cuốn đầu tiên có tên “The element – how finding your passion changes everything” ra mắt năm 2009, cuốn sau là “Finding your Element – how to discover your talents and passions and transform your life” ra mắt năm 2013. Cuốn đầu giới thiệu về khái niệm, cuốn sau là sách hướng dẫn đi tìm nguyên tố cho bản thân. Cuốn đầu được xuất bản tiếng Việt năm 2017 dưới tiêu đề “Bí quyết khơi dậy đam mê làm thay đổi cuộc sống. Môi trường lý tưởng”. Ngoài ra, hình như còn có một số bản dịch khác được phổ biến trên mạng. Bản dịch có những chỗ dịch sai hoặc chưa truyền đạt hết ý tác giả, nên bạn đọc cần lưu ý khi đọc.

Continue reading

Đừng kéo người khác bằng sức của bạn!

Khi cứu giúp ai đó, đừng kéo họ bằng sức của bạn!

Chăm sóc, hỗ trợ, mong muốn những điều tốt nhất cho một người thân yêu – chả lẽ điều đó lại là dở? Chả lẽ lại là tệ khi yêu thương, ủng hộ, hướng dẫn, quan tâm, lo lắng, suy nghĩ về người đó?

Không tệ, nhưng chỉ khi bạn làm gì đó cho người khác, và mong muốn của Người khác này, năng lượng của anh ta, khát vọng của anh ta lớn hơn của bạn.

Continue reading

Các cấp độ Tính cách (personality)

Cơ bản có 5 cấp độ tiến hóa về tính cách (personality): Sơ sinh, Thiếu niên, Thanh niên, Trưởng thành và Tích hợp.

Những người này sống trong những thế giới hoàn toàn khác nhau. Sự chuyển đổi từ thế giới này sang thế giới khác là một khủng hoảng tâm lý đồng thời giống như một sự ra đời mới.

Continue reading

Bốn loại cha mẹ vị kỷ và ảnh hưởng đến con cái

Nếu trẻ lớn lên trong một gia đình có cha mẹ vị kỷ (egocentric), thì khi trưởng thành, chúng có khả năng phải đối mặt với những hậu quả tiêu cực kéo dài của mối quan hệ không lành mạnh này. Nhà trị liệu tâm lý Nina Brown đưa ra những công cụ thiết thực để giúp bạn nhận ra những hậu quả này. Cuốn sách của Brown “Họ sẽ KHÔNG thay đổi” nói về phản ứng của trẻ em đối với các kiểu nuôi dạy con khác nhau.

Continue reading

15 dấu hiệu trưởng thành về tâm lý – theo Maslow

Sự trưởng thành về tâm lý (psychological maturity) là một thành phần quan trọng để đánh giá trạng thái tâm trí (psyche) của bạn. Sự trưởng thành giúp bạn phát huy hết khả năng và tài năng, đem lại sự thăng hoa cả về tinh thần và vật chất. Danh sách này sẽ rất hữu ích cho những ai yêu thích những món ăn trí tuệ chất lượng cao, vì nó hỗ trợ mạnh mẽ cho sự phát triển trí tuệ.

Bản thân Abraham Maslow tin rằng những người có những phẩm chất dưới đây chỉ chiếm 1% dân số, và là loại “người chất lượng cao” (quality person) – lành mạnh về mặt tâm lý và thể hiện tối đa bản chất nhân văn của con người.

15 dấu hiệu của một nhân cách trưởng thành, theo Abraham Maslow:

  1. Có tri giác (perception) đúng đắn hơn về thực tế, không bị ảnh hưởng bởi những nhu cầu thiết yếu, khuôn mẫu hay định kiến. Quan tâm đến những điều chưa biết.
  2. Chấp nhận bản thân và những người khác như họ vốn có. Không có các loại hành vi giả tạo hay có tính săn mồi, và khước từ các hành vi đó của người khác.
  3. Các biểu hiện mang tính tự phát, đơn giản và tự nhiên. Tuân thủ các nghi thức, truyền thống và nghi lễ, nhưng đối xử với chúng bằng một khiếu hài hước thích hợp. Đây không phải là hành vi máy móc, mà là việc tuân thủ có ý thức, ở cấp độ hành vi thể hiện ra bên ngoài.
  4. Tập trung vào việc. Những người này thường không bận tâm về bản thân, mà về mục đích cuộc sống của họ. Thông thường họ tương đồng hoạt động của mình với các giá trị phổ quát, và có xu hướng xem xét nó từ góc độ dài lâu (vĩnh cửu – eternity) hơn là ở thời điểm hiện tại. Vì vậy, ở một mức độ nào đó, họ đều là những triết gia.
  5. Tách mình ra khỏi mối liên quan với nhiều sự kiện. Điều này giúp họ vượt qua những rắc rối một cách tương đối bình tĩnh và ít bị ảnh hưởng từ bên ngoài. Họ thường thích cô đơn.
  6. Tự chủ và độc lập với môi trường, ổn định trước ảnh hưởng của các yếu tố gây khó chịu.
  7. Luôn làm mới tri giác (perception): mỗi lúc lại tìm ra gì đó mới trong cái đã biết.
  8. Có những trải nghiệm tột cùng, đặc trưng bởi cảm giác về sự biến mất của bản thân.
  9. Có ý thức cộng đồng đối với toàn nhân loại như một thực thể.
  10. Kết bạn với những người khác cũng ở nhóm tự hiện thực hóa bản thân (self-actualization): một số ít những người có quan hệ rất sâu. Không có sự thù địch trong tương tác giữa các cá nhân.
  11. Dân chủ trong mối quan hệ. Sẵn sàng học hỏi từ người khác.
  12. Có chuẩn mực đạo đức nội tại ổn định. Cảm nhận rõ điều thiện và điều ác: chúng hướng tới mục tiêu, và các phương tiện luôn tuân theo chúng.
  13. Có khiếu hài hước “triết học”. Thái độ hài hước với cuộc sống nói chung và với bản thân, nhưng sự kém cỏi hay nghịch cảnh của ai đó không bao giờ bị coi là nực cười.
  14. Có tính sáng tạo không chỉ trong những gì họ làm, và được thể hiện trong tất cả các hành động của họ.
  15. Có thái độ phê phán đối với nền văn hóa mà họ thuộc về: cái tốt được lựa chọn và cái xấu bị từ chối. Cảm thấy là đại diện của nhân loại nói chung hơn là của một nền văn hóa cụ thể.

Dịch từ nguồn.

“Bi kịch của đứa trẻ tài năng” – nên đọc, nhưng…

Sách của nhà tâm lý học Alice Miller bắt đầu được xuất bản ở Việt Nam, với cuốn đầu tiên là “Bi kịch của đứa trẻ tài năng”. Những ai quan tâm đến việc hiểu chính mình và nuôi dạy con nên tìm đọc, nhưng cần chú ý về một số lỗi dịch và những chỗ cần lưu ý khác, được nhắc trong bài viết này.

Continue reading