Giải thích đơn giản: verification vs validation

Trong phát triển phần mềm, có hai khái niệm verification (được dịch là kiểm định, kiểm chứng, xác minh) và validation (được dịch là thẩm định) dễ gây nhầm lẫn. Hơn nữa, nhiều nguồn tiếng Việt giải thích sự khác nhau giữa chúng rất rối rắm, nên tôi viết bài này.

Chuyện ta hay gặp được mô tả ở tình huống A trong hình vẽ. Có 2 bước để tạo ra sản phẩm, do đó có 2 khả năng sai sót. Thứ nhất là lúc khách hàng nói cho nhà thầu, thứ hai là lúc nhà thầu tiến hành làm theo những gì mình hiểu (và có lẽ đã viết ra). Ver là để kiểm tra khả năng sai sót 2, Val là dành cho khả năng 1. Thực tế là, nếu yêu cầu của khách hàng là rõ ràng (ví dụ chỉ một thứ gì đã có và bảo “mày làm giống hệt thế này cho anh”) thì Val rất dễ. Còn nếu bản thân khách hàng cũng chưa rõ mình muốn gì, hoặc có nhiều người đại diện cho nhiều nhu cầu, thì Val rất mệt.

Nếu khách hàng tự làm luôn sản phẩm cho mình (DIY) thì ta có Ver và Val là một (tình huống B).

Ở tình huống C, khi người có nhu cầu là Đức Chúa Trời, thì không cần cả Ver lẫn Val vì ngài chỉ cần phán là sản phẩm tự hình thành, cho nên “Đức Chúa Trời thấy điều đó là tốt lành“.

Giới thiệu: CLB Tài năng Lập trình FPT Software

Giới thiệu chung

FCT Club (FPT Software Computer Talents Club) là CLB năng khiếu về lập trình dành cho học sinh Việt Nam. FCT Club được tài trợ hoàn toàn bởi FPT Software, bắt đầu hoạt động từ năm học 2020-21. Là CLB năng khiếu nghĩa là các thành viên phải có mong muốn và khả năng học lập trình, có sẵn động lực học và khả năng tiếp thu nhanh. Nếu không có 2 phẩm chất này, các bạn nhỏ nên tìm một môi trường học khác phù hợp hơn.

Continue reading

Khái niệm: nurse log

Việt Nam có câu “tre già măng mọc”, ý là thế hệ sau sẽ lên thay thế hệ trước. Nhưng có thể thấy thế hệ trước chả đóng góp gì cho chuyện đó, tre già bất lực nhìn măng non mọc mà thôi.

Mới đây được biết đến khái niệm nurse log, tạm dịch là “thân cây nuôi dưỡng”. Đó là hiện tượng khi 1 cây cao và to đổ xuống trong rừng, nó sẽ phát quang cả 1 vạt từ trên xuống dưới, kiến ánh sáng lọt vào và tạo điều kiện cho cây con mọc lên. Cây con mọc lên trên chính cái nurse log kia, hút dinh dưỡng từ đó và bám rễ dần xuống đất. Như vậy cây to khi chết đã mở đường và nuôi dưỡng cây con.

Nurse log
https://www.sciencephoto.com/media/176863/view/nurse-log

Đất nước là từng người dân

Cách vụ xử người dân Đồng Tâm không xa, người ta ra đề cho học sinh bình luận về “đất nước của nhân dân”. Người ta nói đất nước là của nhân dân, nhưng chính quyền “của nhân dân”, tòa án “của nhân dân” đang tước đi quyền có một phiên tòa công bằng, công khai của nhân dân! Không chỉ quyền của những người bị đưa ra xét xử, mà cả quyền được biết được bàn được kiểm tra của những người dân khác. Có thể những người dân kia có tội, nhưng không ai được tước đi quyền được thực thi công lý của họ.

Người Nga nói, yêu nước không phải là ôm hôn cây bạch dương. Với người Việt, yêu nước không là selfie trước ruộng bậc thang, hay vẫy cờ ăn mừng bóng đá. Yêu nước là yêu đồng bào mình, yêu những người trung thực, chân chính khi họ gặp khó khăn. Một người có thể không cùng quan điểm với họ, không thích họ, nhưng vẫn có trách nhiệm đòi công lý cho họ, trong phạm vi khả năng của mình.

Yêu nước không phải là yêu chính quyền. Có thể từ bé ta được dạy yêu chính quyền, và đánh đồng với yêu nước. Không phải, đó là dạy sự phục tùng. Vào những thời khắc quyết định, yêu nước có thể là đứng lên phản đối hành động của chính quyền. Đây chính là học tập và làm theo tấm gương đạo đức, tư tưởng của tiền nhân, vì các tiền nhân của chúng ta đã làm đúng như thế ở thời của họ!Đất nước CỦA nhân dân, và đất nước LÀ từng người dân cụ thể.

(cảm hứng từ tấm ảnh chụp tại Belarus những ngày này, được đặt tên là “chính quyền và đất nước”)

Giải thích đơn giản: Lý thuyết hành động (Argyris & Schön’s theories of action)

Các lý thuyết hành động (theories of action) là mô hình do Argyris và Schön đưa ra. Theo đó, các tác giả cho rằng mỗi người đều có trong đầu một “tấm bản đồ” khi lên kế hoạch, thực thi, và xem xét lại hành động của bản thân. Thực tế là, đa số mọi người không ý thức được rằng cái bản đồ mà họ sử dụng khi ra hành động thực ra lại không phải là lý thuyết (các nguyên tắc) mà họ [đinh ninh là] theo. Tức là họ tưởng là mình đang hành động theo những nguyên tắc mà họ tin, nhưng thực tế lại làm khác! (một dạng điểm mù). Hơn nữa, số người biết được cái lý thuyết mà thực ra mình đang hành động theo, còn hiếm hơn. Continue reading

Triết lý trong công việc

Anh Nguyễn Mạnh Hùng Viettel (nay là Bộ trưởng 4T) có nhiều quan điểm mà tôi đồng tình. Một trong số đó là quan điểm “làm gì cũng phải có triết lý”. Trong tài liệu “Binh pháp Viettel” từng được đưa công khai lên website tập đoàn (nay không thấy nữa, cá nhân tôi cho là đáng tiếc, vì nó thể hiện văn hóa độc đáo của Viettel – tất nhiên nếu chưa bị thay đổi khi có lãnh đạo mới). Ý đó nằm trong mục “kinh nghiệm trong định hướng chiến lược”, nguyên văn như sau: Continue reading

Những cái dở của người học toán

Học toán có nhiều ích lợi cho cuộc sống sau này. Tuy nhiên học toán cũng có thể đem lại một số thói quen dở, sẽ ảnh hưởng xấu đến cách suy nghĩ và hành xử về sau, nhất là khi người học không hiểu hết ý nghĩa của toán và phương pháp toán học, và bị kẹt trong tâm thế “học trò”.

Continue reading

Hoài nghi, cay độc, vô liêm sỉ – sao nhiều thế và làm sao chống?

Lời người dịch. Bài này là của một tác giả người Belarus, có thời gian dài sống và làm việc ở Thụy Điển, nói về thái độ của người Belarus. Thấy rất giống với Việt Nam nên tôi dịch toàn văn.
Khi dịch bài này, tôi mới để ý thấy từ cynicism (tiếng Nga là цинизм) không có một từ duy nhất tương đương trong tiếng Việt. Xuất phát điểm, cynicism là tên gọi của một trường phái triết học Hy lạp cổ (dịch ra tiếng Việt là khuyển nho, yếm thế), những người theo trường phái này thực hành một lối sống đơn giản nhất, gần với thiên nhiên nhất, do đó cũng bỏ qua những phép lịch sự tối thiểu về ăn, mặc hay ở, cho nên dần dần từ này đồng nghĩa với vô sỉ, không biết xấu hổ. Trường phái này có nhiều yếu tố liên quan đến chó (nên mới gọi là Khuyển nho), và một trong số đó là việc sống “hồn nhiên” như chó. Ngày nay, từ cynicism (cynical) dùng để chỉ một số thứ (từ điển Anh Việt và Nga Việt):
Continue reading

Chủ nghĩa phát xít vĩnh cửu (Ur-fascism)

Lời người dịch: có khi nào bạn đọc Việt Nam thắc mắc, từ “phát xít” bắt nguồn từ đâu? Chắc đa số sẽ nghĩ về Đức, nhưng thực ra phát xít Đức là nazism, không phải fascism– vốn là tên đảng của Mussolini ở Ý. Tại sao chữ fascism lại trở nên phổ biến hơn và được dùng rộng rãi, tại sao, bất chấp những tội ác khủng khiếp mà nó gây ra, đến tận ngày nay ta vẫn thấy nảy sinh và lớn mạnh các phong trào phát xít trên khắp thế giới? Khi nào thì người ta gọi một phong trào hay đảng phái là phát xít, dựa theo những dấu hiệu nào? Continue reading

Hãy ôm người ghét bạn (hug your haters)

Là tựa đề cuốn sách về việc xử lý các phàn nàn của khách hàng như thế nào, nhất là các phàn nàn trên MXH. Các ý thu lượm được:

  • Ngày nay, dịch vụ khách hàng là một “môn thể thao có khán giả”, và các “trọng tài online” sẽ cho điểm bạn thông qua tốc độ, thực thi cũng như phong cách của bạn.
  • Những người ghét bạn (nói xấu bạn) không phải là vấn đề. Lờ họ đi mới là vấn đề. Không trả lời cũng là một câu trả lời, rằng “tôi không quan tâm”
  • Ôm kẻ ghét bạn ko có nghĩa là khách hàng luôn đúng, nhưng có nghĩa là khách hàng luôn đc quan tâm, hồi đáp
  • Nghiên cứu cho thấy, việc hồi đáp các phàn nàn giúp tăng sự ủng hộ của khách hàng. Ko trả lời thì làm giảm.

Continue reading