Category Archives: Leader by Choice

Quyết định đứng mũi chịu sào là của bạn

“Thời điểm của tác dụng phụ”

Thời điểm của tác dụng phụ (the timing of side effects)

Nếu ta nới lỏng các ràng buộc trên một hệ thống, thì hầu như chắc chắn rằng hệ thống sẽ chạy tốt hơn trong ngắn hạn.

Đó là nếu chúng ta định nghĩa “tốt hơn” là đối với đầu ra hữu hình của những gì hệ thống làm. Và “ngắn hạn” là “những thứ xảy ra trước khi chúng ta phải sống với các tác dụng phụ”.

Vì vậy, nếu loại bỏ tiêu chuẩn môi trường của một nhà máy, nó sẽ sản xuất nhiều hơn và nhanh hơn. Trong một thời gian. Nhưng sau đó, dòng sông thì ngập bùn và công nhân thì chết, vì vậy về lâu dài, không nhiều lợi ích.

Nếu bạn ngừng nộp thuế, bạn sẽ có nhiều tiền hơn ngày hôm nay. Nhưng nền văn minh mà bạn cần có để tận hưởng số tiền đó sẽ sớm biến mất.

Nếu bạn ngừng uống thuốc vì không thích cảm giác đau bụng mà nó mang lại, chắc chắn hôm nay bạn sẽ có một ngày dễ chịu hơn. Cho đến khi bạn ngừng có một ngày dễ chịu hơn, vì căn bệnh quay trở lại vì bạn đã ngừng uống thuốc.

Tất cả các tác dụng phụ có thể gọi đơn giản là “kết quả” (effect cũng có nghĩa là kết quả – ND). Và ý thức rõ về khung thời gian sống của ta là bước đầu tiên để khi ta rời đi, mọi thứ tốt hơn so với lúc ta nhận.

Dịch từ nguồn

“Hoãn báo thức là bẫy”

Có một nút trên phần mềm email cho phép tôi hoãn email đến một ngày nào đó về sau.
Kiểu như nút hoãn báo thức (snooze).
Nút hoãn là một cái bẫy. Bẫy là vì, không chỉ bạn sẽ phải quyết định sau, mà còn dành thời gian và sức lực để quyết rằng sẽ quyết định sau.
Làm một lần thôi, rồi đi tiếp.
“Quyết ngay” là một cách tăng năng suất thần kỳ.
Cũng có loại quyết định có lợi hơn khi chờ thêm thời gian. Quyết định mà nhiều thông tin hơn thực sự hữu ích hơn.
Nhưng chủ yếu, chúng ta bận bịu với loại quyết định nên được đưa ra ngay hoặc không bao giờ. Bạn sẽ có vô số quyết định đang nợ, một đống các phương án chưa được trả lời, chưa được quyết và chưa được khám phá. Và nhiều khả năng là bạn sẽ bỏ mặc chúng.
Nếu bạn mở một email, nghĩa là bạn đã cam kết trả lời rồi đi tiếp. Không đẩy nó về sau.
Chơi hoặc nghỉ, có hoặc không, rồi cái tiếp theo.
Hoãn báo thức không dành cho bạn.
(dịch từ Snooze is a trap – Seth Godin)

Bản đồ và la bàn

Bài viết của Seth Godin:

Chẳng phải thật tuyệt vời sao, nếu ta luôn có bản đồ cho mọi thứ? Một bộ hướng dẫn từng bước về cách đi từ chỗ này đến chỗ kia, bất kể ta đang ở đâu và bất kể muốn đi đâu.

Steve Pressfield kể câu chuyện kỳ ​​diệu này:

Một tay súng Ghurka trốn khỏi nhà tù Nhật ở miền nam Miến Điện và đi sáu trăm dặm một mình qua những khu rừng để tìm đến tự do. Cuộc hành trình dài 5 tháng, nhưng anh ta không hề hỏi đường và không bao giờ lạc đường. Thứ nhất, vì anh ta không nói tiếng Miến và thứ hai, vì anh ta coi tất cả người Miến Điện là phản bội. Anh ta đã sử dụng một tấm bản đồ và khi tới được Ấn Độ, anh đã đưa nó cho các sĩ quan Tình báo, những người muốn biết tất cả về cuộc phiêu lưu của anh ta. Anh đã đánh dấu bằng bút chì tất cả ngã rẽ mà mình đã thực hiện, tất cả đường và lối mòn đã đi, tất cả các con sông đã băng qua. Nó đã rất có ích cho anh, tấm bản đồ đó. Nhưng các sĩ quan Tình báo thì không thấy nó hữu ích. Vì đó là bản đồ đường phố của London.

Tôi thích câu chuyện này.

Kết thúc có hậu đến từ sự thấu hiểu la bàn, chứ không phải sự hiện diện của một tấm bản đồ hữu ích.

Nếu bạn có bản đồ sai, la bàn đúng sẽ đưa bạn về nhà nếu bạn biết cách dùng.

Bạn đang đi đâu?

Continue reading

“Nghịch lý Người nhện”

(Dịch từ nguồn)

Một mặt, ông bác Ben (bác của Người nhện – ND) rất có lý khi đưa ra quy tắc “quyền uy lớn đòi hỏi trách nhiệm lớn”.

Bản chất của quy tắc đó là, một khi bạn có sức mạnh to lớn, bạn cần phải chịu trách nhiệm đi kèm với nó. Thế nhưng, quy tắc này có phản tác dụng.

Phản tác dụng vì rất nhiều người đã từ bỏ sức mạnh to lớn của họ. Họ từ bỏ vì không muốn chịu trách nhiệm. Continue reading

Bổ, sướng, hay cả hai?

“- Mục đích của cuộc sống là gì hả bố?
– Hmm. Bố đã cống hiến cả đời mình cho các giác quan…”
(Thế giới kỳ diệu của Gumball)

Người ta bảo sống là để hạnh phúc. Vậy làm sao biết một người có cuộc sống hạnh phúc? Một anh nhà giàu suốt ngày đi chơi, sống cuộc đời sung sướng được ghen tỵ nhưng lại cảm thấy vô nghĩa. Một cô giáo tình nguyện lên vùng cao dạy trẻ được cảm phục vì làm việc nghĩa, nhưng cảm thấy đời mình khổ. Hạnh phúc có lẽ là cả hai đồng thời: sung sướng và có ý nghĩa.

Không phải lúc nào ta cũng có thể ngồi ngẫm cuộc đời mình xem có sung sướng và ý nghĩa hay không, để rồi có những điều chỉnh phù hợp. Tuy nhiên, vì cuộc sống của ta là chuỗi các hoạt động mỗi ngày, nên ta có thể xem xét hoạt động của mình hàng tuần, thậm chí hàng ngày, để biết những hoạt động nào đang đem lại gì.

Biểu đồ dưới đây của Marshall Goldsmith giúp ta phân nhóm và xác định các hoạt động của mình, bao gồm cả hoạt động cá nhân (personal) và nghề nghiệp (professional), tương ứng với cuộc sống và công việc. Bằng cách phân tích chúng, ta có thể có những điều chỉnh phù hợp và khả thi, để hạnh phúc hơn mỗi ngày.

Mojo

Sinh tồn (surviving). Các hoạt động thuộc nhóm này vừa không sướng vừa không bổ (có ý nghĩa). Đó là những thứ ta bắt buộc phải làm để sống qua ngày. Ví dụ phải làm thêm giờ liên lục mỗi ngày cho công việc tẻ nhạt và chỉ nhận được tiền công ít ỏi. Nếu hoạt động hàng ngày thuộc nhóm  này nhiều, thì ta có một cuộc sống khổ cực.

Phê (stimulating). Các hoạt động tạo cảm giác sung sướng ngắn hạn nhưng vô bổ về dài hạn. Ví dụ xem TV, lướt phây. Chén một bữa no say khi cần ăn kiêng thuộc nhóm này. Buôn dưa lê với đồng nghiệp có thể vui, nhưng không giúp gì cho sự nghiệp của ta. Cuộc sống có nhiều hoạt động “phê” sẽ rất dễ chịu nhưng không đi đến đâu cả.

Hy sinh (sacrificing). Các hoạt động có ý nghĩa dài hạn nhưng khiến ta khổ sở. Ví dụ bạn phải làm một công việc mà mình k0 thích, để có thu nhập nuôi gia đình. Hoặc bạn làm thêm giờ cho một dự án nào đó để thêm cơ hội thăng tiến (khác với ví dụ ở trên). Hoặc phải ăn theo chế độ rất chán để giữ sức khỏe. Cuộc sống chủ yếu gồm các hoạt động này sẽ giống người tử vì đạo – nhiều thành tựu nhưng ít niềm vui. Người ta cứ hay kêu gọi sự “hy sinh cao cả” ở các thầy cô giáo, cứ như nghề giáo là hẳn nhiên phải thế? Tại sao không phải là cả hai, như thiền sư Thích Nhất Hạnh nói: happy teachers change the world.

Thành đạt (succeeding). Đây là những hoạt động mà ta thích làm, đồng thời có ý nghĩa đối với ta. Tức là vừa sướng vừa bổ. Ví dụ một ông bố thích thú chơi đùa với con và thấy chúng học được nhiều điều. Hoặc một người được làm công việc yêu thích và kiếm được nhiều tiền. Cuộc sống nhiều hoạt động loại này là một cuộc sống mơ ước.

Những hoạt động không rõ ràng thuộc hẳn vào một trong bốn nhóm trên là những hoạt động “bình bình”, không bổ lắm và cũng chẳng sướng lắm.

Lưu ý rằng, việc đưa một hoạt động của bản thân vào nhóm nào là chủ quan của bạn và chỉ bạn mà thôi. Một công việc ở nhóm Sinh tồn với bạn trẻ có điều kiện ở thành phố có thể lại ở nhóm Thành đạt với một bạn trẻ khó khăn ở quê mới ra.

Bài này nằm trong chuỗi các bài giới thiệu các Biểu đồ góc phần tư (quadrant diagram) – một công cụ đơn giản và hiệu quả để biểu thị mối tương quan giữa hai đại lượng mà ta có thể dùng làm định hướng cho hành động của mình.

Bài liên quan:

David Wong: Có 5 thứ hại đời bạn mà bạn không hay biết

Những thứ bị sót trong Mô tả công việc của bạn

Nếu bạn làm việc ở văn phòng, dưới đây có thể là vài thứ bị bỏ sót trong MTCV:

  • Thêm năng lượng vào mỗi hội thoại
  • Hỏi “tại sao”
  • Loại bỏ những thứ đã lỗi thời trong task list của mình
  • Đối xử với khách hàng tốt hơn họ chờ đợi
  • Đề nghị giúp đỡ đồng nghiệp trước khi họ nhờ
  • Chăm sóc cây
  • Khi rời đi, sắp xếp mọi việc ngăn nắp hơn lúc bạn nhận chúng
  • Tạo ra những thời khắc ngớ ngẩn
  • Tôn vinh việc hay của đồng nghiệp
  • Tìm mời những nhân viên giỏi khác vào nhóm
  • Giảm chi phí
  • Giúp sáng tạo ra sản phẩm, dịch vụ mới mà người dùng thực sự muốn
  • Giỏi việc hơn bằng cách đi học hoặc đọc sách
  • Khuyến khích sự tò mò
  • Lôi ra và tôn vinh những quyết định khó khăn
  • Tìm hiểu xem cái gì đã không hiệu quả
  • Tổ chức một tủ sách
  • Khởi xướng một câu lạc bộ
  • Kể chuyện cười mà không ác ý với ai
  • Mỉm cười thật nhiều

Ngày nay, khi rất dễ để outsource một công việc cho ai đó rẻ hơn (hay robot), cần có những lý do đủ mạnh để ta được ngồi trong văn phòng. Có thể tìm vài cái ở đây.

Dịch từ nguồn.